Στις 10 Αυγούστου 2019 έγινε προβολή ελληνικής ταινίας στο καφενείο του χωριού.Μικροί μεγάλοι διασκέδασαν περίπου ένα δίωρο .Να είμαστε καλά και του χρόνου ακόμα καλύτερα
-
ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΑΙΝΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
-
NEA-LIVE
ΟΙ ΔΗΜΑΡΧΟΙ ΤΗΣ ΔΕΣΚΑΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 1975 ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ
-
-
ΑΡΧΙΚΗ
<img class=”size-medium wp-image-6 aligncenter” src=”http://www.gilofos.com/wp-content/uploads/sites/6995/2015/09/800px-ΓΗΛΟΦΟΣ-300×216.jpg” alt=”800px-ΓΗΛΟΦΟΣ” width=”300″ height=”216″ />
<a href=”http://www.gilofos.com/wp-content/uploads/sites/6995/2015/09/800px-ΓΗΛΟΦΟΣ.jpg”><strong> << Η>> ΤΟΥ ΔΑΣΚΑΛΟΥ ΚΟΤΣΙΡΑ ΑΧΙΛΛΕΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ,<< Η ΤΣΙΟΥΚΑ-ΓΗΛΟΦΟΣ, ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ>>. </strong>
<strong><strong>ΑΡΝΑΟΥΤ ΤΣΙΟΥΚΑ-ΓΗΛΟΦΟΣ</strong></strong>
<strong>Έτσι επικράτησε μέχρι στις μέρες μας να ονομάζεται το ωραίο αυτό χωριό ,παλιά Τσιούκα.</strong>
<strong>Το όνομα του χωριού απαντά και ως Τζούκα.</strong>
<strong>Το τοπωνύμιο Τσούκα βρίσκεται γραμμένο σε πολλές γλώσσες (Αλβανική, Σερβική, Βουλγαρική) και σημαίνει κορυφή.</strong>
<strong>Στην κάτω Ιταλία αναφέρεται ως ελληνική λέξη:zugga=κατσαρόλα, σκέυος μαγειρείου(Φαίδων Κουκουλές τόμος 6).Αυτό σημαίνει ότι επειδή το χωριό περικλείεται από λόφους ίσως έχει σχέση με την κατωιταλική αυτή εξήγηση της λέξης.Ο προσδιορισμός Αρναούτ (Αρβανίτικη)Τσιούκα θεωρώ ότι οφείλεται στις λίγες οικογένειες Αρβανιτών που κατοικούσαν σ’αυτό. Έως τον ΙΓ’ αι. οι Αρβανίτες ζούσαν νομαδικά ως βοσκοί και κτηνοτρόφοι σε πρόσκαιρους οικισμούς στην Ήπειρο και στην Θεσσαλία. Ήταν Τόσκηδες που κατέβαιναν να ξεχειμωνιάσουν και δεν ξαναγύριζαν στις ταραγμένες από τους πολέμους πατρίδες τους. Οι πρώτοι μόνιμοι οικισμοί αναφέρονται στην Θεσσαλία το 1315. Οι Αρβανίτες σύμφωνα με ιστορικές πηγές ,φαίνεται ότι ήρθαν στην Τσούκα γύρω στα 1320 μ.Χ Στα 1320, είχαν πλημμυρίσει την πεδιάδα εκτός από τις περιοχές, όπου υπήρχαν κάστρα που κατείχαν Καταλανοί και Βυζαντινοί. Ζούσαν σε φάρες (πατριές). Όταν πια η Θεσσαλία δεν τους χωρούσε, άρχισαν να κατεβαίνουν προς την Φθιώτιδα, Αττική , Βοιωτία και Πελοπόννησο. Οι τόποι ήταν ρημαγμένοι από τους αδιάκοπους πολέμους και οι Αλβανοί απλά έστηναν τα σπιτικά τους σε ερημωμένες περιοχές. Η προκοπή τους έγινε αιτία να διαδοθεί πως ήταν και πολύ καλοί γεωργοί. Δεν έφυγαν μόνο από τα χωριά Αρναούτ Τσιούκα και Αρναούτ Κερασιά (τη σημερινή Κερασούλα) .Σιγα σιγά έγινε αργότερα η αφομοίωση των Αρβανιτών από τον ντόπιο πληθυσμό. </strong></a>
<strong>Στην Τουρκική απογραφή του 1454-1455 μ. Χ που πραγματοποίησε ο διοικητής των Τρικάλων καταγράφεται ως χωριό στο οποίο κατοικούσαν 47 οικογένειες.</strong>
<strong>Το 1754 το χωριό είχε 29 οικογένειες σύμφωνα με τα κατάστιχα της μονής Βαρλαάμ των Μετεώρων όπου και ανήκε το χωριό(Κατάστιχο 225 . σελίδα 191,192 της μονης Βαρλαάμ)</strong>
<strong>Το 1756 είχε 30 οικογένειες ,το 1758 36 οικογένειες (κατάστιχα 226,230) και το 1765 είχε 42 οικογένειες(κατάστιχο 236 της μονής Βαρλαάμ).</strong>
<strong>Το 1820 σύμφωνα με τον κώδικα της Τρίκκης(Τρικάλων) είχε 18 σπίτια σύμφωνα με τον Ν.Γιαννούλη( κωδ.130)</strong>
<strong>Το 1880 είχε 144 χριστιανούς κατοίκους.(Ι. Κοκίδης οδοιπορικά 199 σελίδα)</strong>
<strong>Το φθινόπωρο του 1881 απελευθερώθηκε η Θεσσαλία και τα σύνορα της νέας Ελλάδας φτάσανε μέχρι τον <em>Αϊ-Λια της Τσιούκας</em></strong>
<strong>Με την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881 η συνοριακή γραμμή διαίρεσε τον οικισμό και την κτηματική περιουσία σε δυο μέρη. Τ ο ένα τμήμα (Παλαιά Τσιούκα) έμεινε στην Οθωμανική επικράτεια και το άλλο πέρασε στην ελληνική γη όπου κάποιοι κάτοικοι του χωριού οι οποίοι φαίνεται είχαν από πριν βοσκοτόπια και καλύβες ίδρυσαν την νέα Τσιούκα , 1882. Το χωρίο αυτό δεν ήταν στη σημερινή τοποθεσία αλλά πιο νοτιότερα όπου εκεί υπήρχαν πηγές και ρυάκια με νερό. </strong>
<strong>Σύμφωνα με μαρτυρίες των τότε κατοίκων και επειδή υπήρχαν κάποιοι αδικαιολόγητοι θάνατοι και κάποια άσχημα όνειρα (Αν δεν φύγετε από την τοποθεσία θα χαθείτε όλοι) οδήγησαν τους κατοίκους στη σημερινή τοποθεσία. Η νέα Τσιούκα μετονομάστηκε σε <a href=”http://foteino-tsiouka.blogspot.gr/” target=”_blank” rel=”noopener”>Φωτεινό</a> το έτος 1963. </strong>
<strong>Το 1886 το<<πτωχών χωρίον τσιούκα>>είχε 40 οικογένειες<<ζώσας εν καλύβας>>(Ν.Σχινάς οδοιπορικά τεύχος Α-Β , 21-102)</strong>
<strong>Το 1882 η Τσιούκα υπαγόταν στην επισκοπή των Σταγών.Απο το 1882-1896 βρέθηκε στη μητρόπολη Δισκάτας( Δεσκάτης) Μετά την διάλυσή της υπήχθη στη μητρόπολη Ελασσόνας.</strong>
<strong>Σύμφωνα με ενθύμηση του 1877 υπήρχε στον οικισμό δάσκαλος.(1877 Αυγούστου 30 Τσιούκα,κάνω ενθύμησιν τον καιρόν όντας ήρθα εγώ ο Δημάκης πιδί του Παπαναστάση από χωρίον Πετσούγγια κε Ήμαν δάσκαλος είς χωρίον τσούκα)</strong>
<span style=”color: #ff0000″><strong><a style=”color: #ff0000″ href=”http://www.gilofos.com/?p=171″ target=”_blank” rel=”noopener”>Κατά την Οθωμανοκρατία το χωριό αναφέρεται μεταξύ των τσιφλικίων του Αλή Πασά(Π.Αραβαντινός << Ο ΑΛΗ – ΠΑΣΑΣ >>.Σύμφωνα με το περιοδικό <<Μνήμων>> το χωριό ήταν τσιφλίκι το γιού του Αλή πασά Βελή πασά</a></strong></span>
<strong>Το 1907 οι δυο οικισμοί νέα και παλιά Τσιούκα είχαν χάσει αρκετό μέρος της γης τους δηλαδή είχαν εξαγοραστεί.Το χωριό αναφέρεται και στον κώδικα της Ζάβορδας( Τσούκα χωρίον 138 ε)</strong>
<strong>Στον κώδικα αναφέρεται και καποιος ιερέας από το χωριό τσιούκα και ονόματα κατοίκων:<<Κώνστα ιερέως , Ροήδως πρεσβυτέρας,Στάμο, Λούδο.Γεωργίου, καλλής, Θεοδώρου , Στάσω , Δήμο Ιωαννου,Μηχαήλ,Μάνθου,Αγγέλω ,Γιάννη , Δήμο,Γραμμάτους,Ζίσι ,Χρήστου Γεωργίου>></strong>
<strong><em>Στην Τσιούκα οι Τούρκοι είχαν ισχυρά φυλάκια.Το κεντρικό τους φυλάκιο τοείχαν στην περιοχήΜερικέζιτουρκ.(mericez=φυλάκιο,πλατεία)</em></strong>
<strong><em>Σήμερα υπάρχει αυτό το τοπωνύμιο και οι κάτοικοι το λένε Μιρκέζ.</em></strong>
<strong><em>Άλλα φυλάκια είχαν στην κορυφογραμμή στον Αι-Λιά ,στην τοποθεσία καραούλια (όρια τσιούκας-<a href=”http://www.mavreli.org/” target=”_blank” rel=”noopener”>Μαυρελίου</a>) και στην τοποθεσία <<καμένος σταθμός>> που βρισκόταν δυτικά προς τον σημερινό δρόμο που πάει προς το Φωτεινό.</em></strong>
<strong><strong><em>Απελευθέρωση περιοχής</em></strong></strong>
<strong><strong><em>Το 1912 επειτα από πολλες μικρο συμπλοκές που ειχαν προηγηθεί έφτασε η ώρα της απελευθέρωσης</em></strong></strong>
<strong>Σύμφωνα με το σχέδιο δράσης του Ελληνικού Στρατού, για την περιοχή μας έπρεπε να κατευθυνθεί το απόσπασμα των ευζώνων, που βρισκόταν στην Φαρκαδόνα. Το απόσπασμα αυτό με διοικητή το συνταγματάρχη <em>Σ.Γεννάδη</em>, αποτελούνταν από 2 τάγματα: το 1ο και το 4ο και μία διμοιρία 2 ελαφρών πολυβόλων. Διοικητής του 1ου τάγματος ήταν ο αντισυνταγματάρχης <em>Ιωάννης Καμπούρης</em>, από την Αμαλιάπολη του Αλμυρού, ο οποίος μας άφησε μια έκθεση των γεγονότων της απελευθέρωσης της πόλης μας.</strong>
<strong>Το απόσπασμα του Σ.Γεννάδη φεύγοντας από τη Φαρκαδόνα έμεινε ένα βράδυ στον Παλιόπυργο και την επόμενη βραδιά στον Κονισκό (5/10/1912) όπου έλαβε τη διαταγή να προχωρήσει προς την παλιά Τσιούκα (Γήλοφο). Επειδή, όμως, οι εύζωνοι του 1ου τάγματος ήταν κουρασμένοι, μήναν έως τη 10 το βράδυ για ξεκούραση, οπότε ξεκίνησαν για το Γήλοφο. Η νυχτερινή πορεία ήταν πολύ δύσκολη. Παρά την κούραση φτάσαν στις <em>2:30 μετά τα μεσάνυχτα</em> στα τότε ελληνοτουρκικά σύνορα. </strong>
<strong>Τα χαράματα και μετά από κάποιες ώρες μάχη μπήκαν θριαμβευτικά ελευθερώνοντας την παλιά Τσιούκα (Γήλοφος) στης <strong>6/10/1912</strong>. Στης 7:15 της 6ης Οκτώβρη, οι εύζωνοι αφήνουν άλλο ένα ελεύθερο χωριό και κατευθύνονται προς τη<a href=”http://dimos-deskatis.gr/” target=”_blank” rel=”noopener”> Δεσκάτη.</a> Η πυκνή ομίχλη που είχε απλωθεί στην ευρύτερη περιοχή δεν εμπόδισε τους ευζόνους που προχωρούσαν κανονικά.</strong>
<strong>Παράλληλα με το απόσπασμα του Γεννάδη έπρεπε να κινηθεί και η ταχξιαρχία του ιππικού, η οποία βρισκόταν στο Πραιτώρι της Ελασσόνας. Η δύναμη αυτή φτάνοντας στην Δεσκάτη θα υποστήριζε το ιππικό στις επιθέσεις του.</strong>
<strong> Κι ενώ το απόσπασμα του Γεννάδη έφτασε στην Δεσκάτη η ταξιαρχία του ιππικού δεν έφτασε. Άργησε να ξεκινήσει κι όταν έφτασε στην Βαλανίδα θεώρησε επικίνδυνη την προέλαση προς τη Δεσκάτη χωρίς την υποστήριξη του πεζικού. Γιαυτο γύρισε πίσω και έστειλε έναν ουλαμό αναγνωρίσεως στην Δεσκάτη, ο όποιος έφτασε ανενόχλητος και έδρασε μεμονωμένα. Στονοι Τούρκοι ήταν οχυρωμένοι στην κορυφή του λόφου απ’όπου μπορούσαν εύκολα να βομβαρδίσουν τους εύζωνους που ανέβαιναν με μεγάλη δυσκολία την ανηφόρα. Είχαν άφθονα πυρομαχικά και έριχναν αλύπητα. Γιαυτο και ο αγώνας συνεχίστηκε με αμείωτη ένταση έως το απόγευμα. Στην αρχή οι εύζωνοι είχαν βγάλει έξω από τα οχυρά τους Τούρκους. Ο συνεχείς, όμως, βομβαρδισμός με βλήματα κάθε μεγέθους, τους ανάγκασε να γυρίσουν πίσω. Για μια στιγμή φάνηκε ότι οι Τούρκοι είχαν υπεροχή και ήταν αμετακίνητοι από τις θέσεις τους. Τότε οι εύζωνοι αποφάσισαν να συρθούν μέχρι την κορυφή του Αϊ-Λια με τη λόγχη στο όπλο. Όταν έφτασαν στα ορύγματα των Τούρκων, ενώ οι άλλοι τουφεκούσαν για παραπλάνηση, τους ευνιδίασαν. Έτσι οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν προς τη Δέσκατη.</strong>
<strong> Κατά τη διάρκεια της μάχης τραυματίστηκαν δύο αξιωματικοί, δύο λοχίες, ένας δεκανέας, και 13 εύζωνοι, και σκοτώθηκαν ο λοχαγός Δημ. Μανουσάκης και ένας δεκανέας.</strong>
<strong> Μετά την υποχώρηση των Τούρκων, το 4ο τάγμα ανέβηκε στον Τρέτημο (βουνό στα νότια της πόλης) για να βοηθήσει το 1ο τάγμα , το οποίο μαχόταν ακόμη στο Ράτσινο. Οι άνδρες του τάγματος αυτού πολεμούσαν στην βροχή, που δυσκόλευε τα πράγματα. Οταν αντελείφθηκαν τον ερχομό του 4ου τάγματος, προέλασαν κανονικώς και ανάγκασαν τους Τούρκους να βγουν από τα ορύγματα και να τραπούν σε φυγή στον Πρίονο (βουνό στα βόρεια της πόλης).</strong>
<strong> Στην συνέχεια ο 2ος λόχος του 1ου τάγματος κατέλαβε τη Δεσκάτη τα ξημερώματα της 7ης του Οκτώβρη 1912. Μετά ο λόχος αυτός εγκατέστησε προφύλακες στον αυχένα του Τρέτημου, πάνω από το Σταυρό και ο 1ος δεξιότερα, στον Κάτω Σταυρό, από όπου περνάει ο δρόμος για την Παρασκευή. Ο 3ος λόχος του 1ου τάγματος πήγε στην Παρασκευή, όπου έδωσε μια δίωρη μάχη με ένα τούρκικο απόσπασμα που ερχόταν ως επικουρία στις τούρκικες δυνάμεις της Δεσκάτης. Το απόσπασμα αυτό απωθήθηκε κι έφυγε για την Παλιούρια ,κι από εκεί για τα Γρεβενά.</strong>
<strong> Ενθουσιασμένοι από τις νίκες του ελληνικού στρατού 25 Δεσκατιώτες που ζούσαν στην Αμερική, επέστρεψαν και κατατάχθηκαν εθελοντές. Πήραν μέρος σε πολλές μάχες στην Ήπειρο, στην Μακεδονία, στην Μικρά Ασία (ανατολικές πατριδες), όπου και σκοτώθηκαν οι 16 από αυτούς.</strong>
<strong> Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τον Μακεδονικό Αγώνα, ένας απο τους κύριους οδηγούς του Παύλου Μελά, κατά την είσοδό του στην Μακεδονία, καταγόταν απο τον Γήλοφο. </strong>
<strong>Το 1918 συστάθηκε ο νομός Κοζάνης (ΦΕΚ 31-12-1918) και το χωριό μαζί με τον Αγιώρη και το Διασελάκι συμπεριλήφθηκαν στη Δεσκάτη η οποία αναγνωρίστηκε ως κοινότητα του νεοσύστατου νομού</strong>
<strong>Το 1927 (ΦΕΚ 1-2-1927) το χωριό από τσιούκα μετονομάζεται σε Γήλοφος</strong>
<strong>Το <strong>1943 ( ΦΕΚ21-01-1943)</strong>η περιοχή μας αποσπάστηκε από τον νομό Κοζάνης και υπάχθηκε στην επαρχία Ελασσόνας του νομού Λαρίσης. </strong>
<strong>Το <strong>1964</strong> (ΦΕΚ 30-10-1964)η επαρχία των Γρεβενών αναβαθμίστηκε σε νομό οπότε η Δεσκάτη έγινε ο δεύτερος Δήμος του νομού Γρεβενών. </strong>
<strong>Ο Γήλοφος είναι οικισμός του δήμου Δεσκάτης.. Ο νέος νόμος (Ν. 2539/10-10-1997 – Ιωάννης Καποδίστριας) τον βρίσκει ενσωματωμένο στον δήμο Δεσκάτης και δεν επέρχεται καμία μεταβολή.</strong>
<strong>Ο Γήλοφος είναι κτισμένος σε υψόμετρο 1058 μ.(μέτρηση με GPS) και βρίσκεται νότια ( 13 km) της πόλης της Δεσκάτης.Το ακριβές σημείο του χωριού είναι: Ν 39<sup>0</sup> 51΄ 12΄΄ Βόρεια και Ε 21<sup>0</sup> 47΄ 35΄΄ Ανατολικά .Οι κάτοικοί του είναι κυρίως κτηνοτρόφοι. Τα τελευταία χρόνια ασχολούνται και με την καπνοκαλλιέργεια .</strong>
KINHΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟΥ ΓΗΛΟΦΟΥ
1754 ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΕΣ 29 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 145-170
1820 ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΕΣ 18 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 120
1920 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 57
1928 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 84
1940 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 126
1951 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 181
1961 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 1 92
1971 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 180
1981 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 177
1991 ΚΑΤΟΙΚΟΙ 151
ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Στον 39ο τόμο (2019) του επιστημονικού περιοδικού «ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ», που εκδόθηκε αυτές τις ημέρες και το οποίο εκδίδει ανελλιπώς από το 1981 ο Φιλολογικός, Ιστορικός, Λογοτεχνικός Σύνδεσμος (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, μεταξύ άλλων εγκύρων μελετών για την περιοχή Τρικάλων που περιλαμβάνονται σ’ αυτόν, δημοσιεύεται και μια ενδιαφέρουσα μελέτη του φιλολόγου – ιστορικού Θεοδώρου Νημά με τίτλο «H οθωμανική απογραφή του 1454/55 σε έντεκα οικισμούς του Ν. Τρικάλων στα ανατολικά Χάσια: Πληθυσμός, παραγωγή, φόροι, ονόματα κατοίκων» (σελ. 33-65).Ειδικότερα στην εν λόγω μελέτη εξετάζεται το περιεχόμενο της οθωμανικής απογραφής του 1454/55 (δηλ. πριν από 565 χρόνια) σε έντεκα χωριά (οικισμούς) του Νομού Τρικάλων που βρίσκονται στα ανατολικά Χάσια. Πρόκειται για τα τότε χωριά: Αχελινάδα, Γερακάρι, Κονισκός, Λιόπρασο, Λογγάς, Σμόλια (σημ. Αγρελιά), Συκιά Ντάμπου (σημ. Συκιά), Τσιούκα Αρβανιτών (σημ. Γήλοφος Γρεβενών), Τσιούκα Βλάχων (σήμερα δεν υπάρχει) και Φλαμπουρέσι.
Από την μελέτη αυτή διαπιστώνεται το ενδιαφέρον των Οθωμανών κατακτητών να καταγράψουν αφ’ ενός μεν τον παραγωγικό πληθυσμό των εν λόγω οικισμών, αφ’ ετέρου δε και τα παραγόμενα σ’ αυτούς προϊόντα με το ποσό των αναλογούντων φόρων. Το ίδιο βεβαίως έκαναν για όλες τις κατακτημένες από αυτούς περιοχές.
Μέσα από αυτές τις αναλυτικές καταγραφές πληροφορούμαστε: τον αριθμό και τα ονόματα των Ελλήνων κατοίκων των εν λόγω έντεκα οικισμών (οι δύο είναι δίδυμοι: Λογγάς 1 και 2, Τσιούκα Αρβανιτών και Τσιούκα Βλάχων), τα εκτρεφόμενα ζώα, ήτοι πρόβατα, χοίροι, αλλά και μελίσσια, καθώς και τα παραγόμενα τότε σ’ αυτούς γεωργικά προϊόντα, ήτοι σιτάρι, κριθάρι, κάνναβη και λινάρι.
Υπήρχε ακόμα και ένας ειδικός «φόρος εγκληματιών και γάμων», ο οποίος επιβάλλεται με ενιαία φορολογία. Επίσης υπήρχε και η σπέντζα, η οποία ήταν χρηματικός φόρος που εισέπρατταν οι σπαχήδες από τους εγκατεστημένους στα φέουδά τους Χριστιανούς χωρικούς και ο οποίος ήταν ανάλογος με την έκταση και την ποιότητα του καλλιεργούμενου εδάφους, αλλά και την οικογενειακή κατάσταση του φορολογουμένου.
Ως προς τον πληθυσμό των αναφερομένων οικισμών, όπως αυτός συνάγεται από τον αριθμό των φορολογουμένων στον καθένα από αυτούς, διαπιστώνουμε ότι, σε σύγκριση με τον σημερινό, αλλά και από το 1881 και εξής, έχουν σημειωθεί σημαντικές αυξομειώσεις. Το 1454/55 πρώτη ήταν η Τσιούκα Αρβανιτών (Γήλοφος) με 62 οικογένειες, με δεύτερο τον Κονισκό με 60 οικογένειες, τρίτη την Τσιούκα Βλάχων (χειμαδιό μάλλον Σαμαριναίων Βλάχων) με 53 οικογένειες, και τέταρτο το Φλαμπουρέσι με 48 οικογένειες, ενώ στην ακμή τους (απογραφή 1961) η Σμόλια (Αγρελιά) ήταν πρώτη με διαφορά (1.280 κάτ.), το Μαυρέλι ήταν δεύτερο (1.055 κάτ.) και τρίτη η Νέα Τσιούκα (Φωτεινό) με 935 κατοίκους. Στην τελευταία απογραφή (2011) όλοι οι οικισμοί παρουσιάζουν σημαντική μείωση, σχεδόν ερήμωση, ενώ η Συκιά είναι ακατοίκητη (απογραφές 2001 και 2011). Η Παλιά Τσιούκα (Γήλοφος) το 1961 είχε μόλις 192 κατοίκους.
Σημειωτέον ότι από τη μελέτη του Θ. Νημά εξηγείται και η προέλευση του ονόματος του χωριού Γερακάρι. Σ’ αυτό ζούσαν ειδικοί εκπαιδευτές γερακιών που προορίζονταν για τα κυνήγια του σουλτάνου.
Τα δημοσιευόμενα εδώ, μεταφρασμένα από ειδικό οθωμανολόγο για πρώτη φορά στα ελληνικά, ονόματα των κατοίκων, τα εκτρεφόμενα ζώα και τα παραγόμενα προϊόντα στα έντεκα αυτά χωριά μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο ειδικών μελετών από διάφορους επιστήμονες (στατιστικολόγους, γλωσσολόγους, γεωπόνους κ.ά.). Σημειωτέον ότι κάποια από τα τότε επίθετα των κατοίκων συναντώνται και σήμερα.
Σημειωτέον ότι και μια ανάλογη μελέτη του Θ. Νημά για άλλους έντεκα οικισμούς που βρίσκονται στα ριζά των Χασίων Σταγοί/Καλαμπάκα, Κάστρο/Καστράκι, Κουβέλτσι/Θεόπετρα, Κόπραινα/Αύρα, Σπαθάδες, Βιρεντζί/Άγιος Νικόλαος, Μπούρσιανη/Νέα Ζωή, Παλιά Μπούρσιανη, Σκλάτινα/Ρίζωμα. Βάνια/Πλάτανος και (Κούρσεβο/Ελληνόκαστρο) δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Θεσσαλικά Μελετήματα, τ. 8 (2018), σελ. 77-114.
Οι εν λόγω τόμοι διατίθενται από τα βιβλιοπωλεία και τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. και οι Χασιώτες, περισσότερο από τους άλλους, αξίζει να τους προμηθευτούν και να τους μελετήσουν.
-
ΤΟ ΑΛΩΝΙΣΜΑ-ΘΗΜΟΥΝΙΕΣ
ΟΙ ΘΗΜΟΥΝΙΕΣ
Με μεγάλη νοσταλγία θυμήθηκα τα παιδικά χρόνια όπου πρόλαβα το θερισμό με τα δρεπάνια και το αλώνισμα με την κομπίνα-πατόζα.Το θυμάμαι περισσότερο όχι για τίποτα άλλο αλλά για την γλίστρα που κάναμε οι πιτσιρικάδες με το χαρτόνι και το άχερο.
Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν θεριζοαλωνιστικές μηχανές όπως σήμερα και όλα γινόταν με το χέρι. Θέρισμα ,δεμάτιασμα, φόρτωμα και κουβάλημα τα δεμάτια-σφάλτσις με τα ζώα στο χώρο όπου θα γινόταν το αλώνισμα .Στο χωρίο 2 σημεία ήταν που συγκέντρωναν και έκαναν στοίβα- θημωνιές τις σφάλτσις-δεμάτια.
Θυμάμαι το θέρισμα με τα δρεπάνια και τα λελέκια ,τις χεροβολιές,το δέσιμο της σφάλτσας και όλη τη διαδικασια.Υπήρχαν πολλοί κάτοικοι τότε στο χώριο και θυμάμαι στο θέρο όλους στα διπλανά χωράφια και όχι μόνο) πως θερίζανε τι τρώγανε,πως παίρνανε νερό από τα πηγάδια (μπγιάδια)
Τα πηγάδια τα θυμάμαι καλά που σκύβαμε να πιούμε νερο. Πως δεν πάθαμε τίποτα ένας θεός ξέρει. Βέβαια ήταν αγνή η εποχή και τα χώματα και τα νερά δεν ήταν μολυσμένα όπως σήμερα. Όσο για το φαγητό θυμάμαι πολλές φορές το σπεσιαλιτέ ήταν το σκουρδάρι. Σκόρδο λιωμένο με ξίδι και νερό.
Με τόση δουλειά και τέτοια διατροφή όλοι σχεδόν ήταν αδύνατοι(αφού κρέας τρώγανε στις γιορτές, Χριστούγεννα, Πασχα, και κάπου κάπου)
Κοντά στο Πανηγύρι λοιπόν(20 Ιουλίου) λίγο πρίν ή λίγο μετά(ανάλογα πότε ήταν διαθέσιμη η κουμπίνα) ερχόταν θυμάμαι από το Φωτεινό Καλαμπάκας η κουμπίνα για το αλώνισμα. Όπως ανέφερα παραπάνω δυο (2) σημεία συγκέντρωσης είχε το χωρίο. Ένα στ αλώνια (σήμερα είναι γήπεδο ας το πω έτσι) που λέμε και σήμερα και το άλλο πίσω από την εκκλησία Η δική μου οικογένεια έκανε θημωνιά εκει στην εκκλησία.
Θυμάμαι λοιπόν την πατόζα που την μετέφερε τρακτέρ και τους ιμάντες κίνησης που έδινε το τρακτέρ στο μηχάνημα. Επίσης πως μια μια σφάλτσα την έβαζαν στο κυλιόμενο διάδρομο αφού έκοβαν πρώτα το δέσιμο. Θυμάμαι το χωνί που έβγαζε το άχυρο και τα τσουβάλια που έβαζαν το γένημα.
Ε λοιπόν να και η μεγάλη στιγμή των πιτσιρικάδων ήταν η γλίστρα. Κάναμε και στα δυο σημεία γλίστρα. Πρώτα στ αλώνια και μετά στην εκκλησία πίσω Παίρναμε άχυρο, στρώναμε ένα διάδρομο στην κατηφόρα -την πίστα και έχοντας χαρτόνια κάναμε γλίστρα. Όποιος δεν είχε έβαζε νάιλον. Αλλά σχεδόν πάντα είχαμε χαρτόνια γιατί φροντίζαμε από καιρό να υπάρχουν περιμένοντας τη μεγάλη στιγμή. Οι μεγάλοι αλώνιζαν και εμείς το δικό μας. Μεγάλες στιγμές .Γυαλίζαμε κιόλας τα χαρτόνια με άχυρο και χόρτα για να γλιστράμε καλύτερα. Περιττό να σας πω ότι πήγαιναν βολίδα. Το αν φέρναμε τούμπες αυτό εννοείται και ήταν φανερό από τα σημάδια πάνω στο σώμα .Πόσες φορές δε χώθηκα μεσα στη στοίβα απ τ’ άχερο και πόσες φορές δεν μπορούσα να αναπνευσω με το άχερο στο στομα !Βέβαια το κορμί των πιτσιρικάδων λόγω του όγκου και της ευλυγισίας ήταν ανθεκτικό στους τραυματισμούς και τις κακοτοπιές.ΓΙΑ ΝΑ ΘΥΜΗΘΟΥΜΕ ΚΑΤΙ ΣΧΕΤΙΚΟ ΣΤΟ VIDEO : WLearn home page
-
ΦΩΤΑ ΣΤΟ ΓΗΛΟΦΟ
ΦΩΤΑ ΣΤΟ ΓΗΛΟΦΟ-ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΑ ΚΑΙ ΩΣ ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 50
Σήμερα έμαθα κάτι που δεν ήξερα. Ευτυχώς υπάρχουν και οι μεγάλοι (Πατέρας –μάνα)
Την ημέρα των Φώτων οι κάτοικοι πήγαιναν στην εκκλησία για την θεία λειτουργία.Μετά τη λήξη της λειτουργίας γινόταν περιφορά των εικόνων. Πριν όμως γινόταν μια μίνι δημοπρασία θα έλεγα για το ποιοι θα έπαιρναν και θα κρατούσαν τις εικόνες. Κάθε κάτοικος που ήθελε να συμμετάσχει έταζε στην εκκλησία χρηματικό ποσό ή πρόβατο-κατσίκα ή γεννήματα(σιτάρι κριθάρι, βρίζα).Όποιοι τάζανε πρόβατα ή γίδες κρατούσαν το ζώο στο κοπάδι τους αλλά το ξεχώριζαν γατί αυτό ήταν στον Άγιο ταμένο. Απλά όταν πούλαγαν αρνί ή γάλα τα λεφτά τα έδιναν στην εκκλησία. Το σιτάρι ,κριθάρι, βρίζα το πήγαιναν στην εκκλησία και οι επίτροποι τα πούλαγαν και έπαιρναν πράγματα για την εκκλησία (κεριά, λιβάνι ,λάδι κτλ)
Μετά άρχιζε η περιφορά στο χωριό. Μπροστά ο παπάς κρατώντας ένα σκεύος(κακάβι) με το νερό το σταυρό και το βασιλικό και αυτοί που κράταγαν τις εικόνες και πίσω οι υπόλοιποι .Η διαδρομή ήταν αυτή που βλέπουμε στην εικόνα .Κατά τη διαδρομή ο παπάς ράντιζε γύρω του τα χωράφια. Πρώτη στάση η βρύση Κουσένι για γέμισμα νερού και αγιασμό(περίπου 10 λεπτά). Δεύτερη στάση η Παλιόβρυση ( γέμισμα νερού και αγιασμό περίπου 10 λεπτά).Μετά επιστροφή στην εκκλησία (βλέπε κίτρινα βέλη).Αφού αφήναν τις εικόνες στη θέση τους επίστρεφαν στα σπίτια τους
-
ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ
-
-
ΕΚΘΕΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ
Μπορεί να κουράστηκα να συγκεντρώσω,να εκτυπώσω ,να αναρτήσω φωτογραφίες συγχωριανών (Οι περισσότεροι έφυγαν από τη ζωή) αλλά η μεγάλη μου χαρά είναι ότι οι συγχωριανοί μου και όχι μόνο επισκέπτονται την αίθουσα του σχολείου και βλέπουν ,δακρύζουν,θυμούνται.
-
ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
Σάββατο 19 Αυγούστου 2019.Περάσαμε μια φανταστική βραδιά.Σχεδόν όλο το χωριό άλλα γνωστοί και φίλοι γλεντήσαμε ως τις πρώτες πρωινές ώρες με δημοτικά και λαϊκά τραγούδια,με σουβλάκια με λουκάνικα με ποτά και αναψυκτικά.Οι νέοι του χωριού -οι οργανωτές- φρόντισαν ακούραστα για την πραγματοποίηση αυτής της εκδήλωσης.
Οι γυναίκες του χωριού τραγούδησαν και χόρεψαν τα δικά μας τραγούδια -τα τσιώτικα- με το δικό τους ξεχωριστό τρόπο.Και του χρόνου ακόμα καλύτερα με τον ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟ ΓΗΛΟΦΟΥ πλέον.
-
-
ΠΑΛΙΕΣ ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΧΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΓΡΕΒΕΝΩΝ
ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ
Σ’αυτή τη σελίδα δείτε την παλιά και τη νέα ονομασία των χωριών του νομού Γρεβενών καθώς και την χρονολογια μετονομασίας τους
Αράπης Δήμητρα 1961
Βάιπες Δαφνερόν 1927
Βαντσικό Κυδωνιές 1927
Βάρτσα Βάρις 1927
Βέντσια Κέντρον 1927
Βηλιά Οροπέδιον 1927
Βιβίτσι Εκκλησιά 1927
Βίτσι Λόχμη 1927
Βοδεντσικό Πολυνέρι 1927
Βραβόνιστα Καλή Ράχη 1927
Βραστό ή Βράστινο Ανάβρυτα 1927
Βραχοπλαγιά (Λιμπόχοβον) Τρίλοφον 1929
Γκομπλαράκι Μικρό 1927
Γκομπλάρι Μερσίνα 1927
Γκρέση Γριά 1927
Γκριντάδες Αιμιλιανός 1927
Γουρουνάκι Νεοχώριον 1950
Δέλνο Πρόσβορον 1927
Δημηνίτσα Καρπερόν 1927
Δόβρανη Έλατος 1927
Δοβρούνιστα Κληματάκι 1927
Ζάλοβο Τρίκωμον 1927
Ζαπανταίοι Λαγκαδιά 1927
Ζημνιάτσι Παλιουριά 1928
Ζυγόστι Μεσόλακκος 1927
Καταφύγιο Καλλιθέα 1961
Κατωχώριον (Σέλιτσα) Εράτυρα 1928
Κολοκυθάκι Πευκάκιον 1963
Κοντσικιότι Ελεύθερον 1927
Κόπριβα Κνίδη 1927
Κοσκού Ταξιάρχης 1927
Κριθαράς Κριθαράκια 1919
Κρίφτσι Κυβωτός 1927
Λαβάνιτσα Μικρολίβαδον 1927
Λεπενίτσα Περιβολάκι 1928
Λιμπίνοβο Διάκος 1927
Λούμπινστα Βαλάνια 1927
Λούντσι Καλλονή 1927
Λουτσίσνο Λαγκαδάκια 1927
Μάγερ Δασύλλιον 1927
Μάνες Ανθρακιά 1927
Μελεντσικό Μιλανή 1927
Μονή Ζάμπουρτας Μονή Οσίου Νικάνορος 1927
Μπάλτινο Καταφύγι 1927
Μπεσιριτσά Άκρη 1927
Μπίσοβο Δύσβατον 1927
Μπόζοβο Πριόνια 1927
Μπούρα Δοξαράς 1927
Νασινίκος Νησί 1928
Ντοβράτοβο Βατόλακκος 1927
Παλαιοκόπρια Δασάκιον 1950
Παλαιοκόπριβα Παλαιοκνίδη 1927
Πικριβένιτσα Αμυγδαλιές 1927
Πινιάρ Ελάφι 1928
Πισκό Πιστικόν 1927
Πιτσούγγια Δασοχώρι 1927
Πλέσια Μελίσσι 1927
Ραδοβίστ Ροδιά 1927
Ραδοσίνιστα Μέγαρον 1927
Ρατοβίστα Ραδοβίστι 1919
Ράτσι Αγάπη Γρεβενών 1927
Ριάχοβο Παρόρειον 1927
Σαδοβίτσα Μικροκλεισούρα 1927
Σαραγκαναίοι Πανόραμα 1927
Σέλισμα Διασελάκι 1927
Σίτοβο Σιταράς 1927
Σούμπινο Κοκκινιά 1927
Σπάτα Πολύδενδρον 1927
Στηχάζι Αηδόνια 1927
Σύνιστα Τριφύλλι 1927
Σφίλτσι Χρώμιον 1927
Σχίνοβο Δεσπότης 1927
Τίστα Ζιάκα 1927
Τόριστα Ποντηνή 1927
Τούζι Αλατόπετρα 1927
Τουργιούκι Τουρνίκι 1919
Τουρνίκι Παναγία 1955
Τριβένι Σύδενδρον 1927
Τριτσικό Τρίκορφο 1927
Τσαπουρνιά Τρικοκκιά 1927
Τσίπη Μικροχώρι 1928
Τσιράκι Άγιος Κοσμάς 1927
Τσούκα Γήλοφος 1927
Τσούργιακας Αετιά 1927
Τσούρχλι Άγιος Γεώργιος 1927
Φίλιο Φέλλιον 1949
Χωλένιστα Δίπορον 1927
-
ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΓΗΛΟΦΟΥ
ΑΜΕΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟYour slide-in text goes here
ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΓΗΛΟΦΟΥ
Στη σελίδα μας αυτή Προσπαθούμε να καταγράψουμε τα παιδικά μας ακούσματα. Εδώ θα βρείτε λέξεις από τη ντοπιολαλιά του Γηλόφου Δεσκάτης Γρεβενών και της ευρύτερης περιοχής μας. Μια περιοχή που εκτείνεται πολλά χιλιόμετρα όπου μιλάμε την ίδια διάλεκτο. Στην προσπάθειά μας ζητάμε και τη δική σας βοήθεια. Προσπαθούμε να σώσουμε λέξεις λέξεις από τη λήθη, και να διατηρήσουμε την πολυχρωμία της γλώσσας μας. Αν είστε από την περιοχή μας κι έχετε ακόμα νωπή τη μνήμη της μητρικής ντοπιολαλιάς, στείλτε μας όσες παλιές λέξεις θυμάστε. Επίσης αν για κάποιες από τις ερμηνείες λέξεων που δίνονται στις σελίδες μας έχετε κάτι να σχολιάσετε, μη διστάσετε να μας στείλετε την άποψή σας. Πολλοί πατριώτες μας και των γύρω περιοχών που βρίσκονται στο εξωτερικό διαβάζοντας αυτές τις λέξεις θα δυναμώσουν τις γλωσσικές τους ρίζες.
ΑΑβαρία = ζημιά
Άβγαλτους = απονήρευτος
Αβδέλλα = Δίστομο σκουλήκι για τράβηγμα αίματος
Άβουλους = χωρίς ανέσεις
Αβαφτστου = Αβάπτιστο
Αγάλι = σιγά- σιγά
Άγαρμπους = άκομψος, αλλόκοτος
Αγίντους = αγίνωτος, άγουρος
Αγκάρζμα = Γκάρισμα
Αγκαστρουμένη = Έγκυος
Αγκίδα = ακίδα, κομματάκι ξύλου
Αγλίγουρα = Γρήγορα
Αγραπόνουμι = Αρπάζομαι
Αγρίκσα = Κατάλαβα
Αγριουκουμπάνι = Άγριο έντομο (νταβάνι)
Αγριουντάβανου =Άγρια μέλισσα
Αγύρστους = ισχυρογνώμων
Αδάντστου = Αυτός που δεν δίνει τίποτα
Αδιάζου = Ευκαιρω
Αζμπόζου = Σπρώχνω
Αζύγουτους = απλησίαστος
Αη Δημήτρς = Ο μήνας Οκτώβριος
Αίτιους = φταίχτης
Ακάμουτους = χέρσος, μη καλά οργωμένος
Ακόντζμα = εικόνισμα
Άξεις = άκουσες;
Αντρίζ = παριστάνεις τον άντρα
Απόμνα = έμεινα πίσω, κουράστηκα
Απόχτσα = απόχτησα,γέννησα
Άστι = Πάμε
Ακαμάτς = Τεμπέλης
Ακόλτσα = Κόλλησα
Ακόντζμα = Εικόνισμα
Αλάργα = μακριά
Αλίχουδος = Αχόρταγος
Αλουνάρς = Ο μήνας Ιούλιος
Αλπού = Αλεπου
Αλτσιάρκου =Λυσσασμένο
Άλτσους =Αλυσίδα
Αλυχτάω = Γαυγίζω
Αλίχουδκου = Λιχούδικο
Αλώντσα =Αλώνισα
Αμόλτσα = Άφησα
Αμπδώ = Πηδώ
Αμπήτσα = Πήδηξα
Αμπόζου = Σπρώχνω
Αμπόλι = Εμβόλιο
Αμπουλιάζου = Ενώνω
αμπράζκου= άσχημο
Αναδρυμόθκα = Ξεσηκώθηκα
ανάτσαλος = αηδιαστικός, άσχημος
Ανάτσαλου = άσχημο
Ανάτσαλους = Άσχημος
Ανέγρικου = Αθώο
Ανέσια = Ένεση
Ανιμουδούρα = Γρήγορα
Αντάρα = Ομίχλη
Αντάρδις = Ανταρτες
Αντί = Εξάρτημα αργαλειού
Άντιρα = Εντερα
Άντιρου = Εντερο
Αντράλα = Ζαλάδα
Αντρέπουμι = Νρέπομαι
Άντρι = Άνδρες
Αντριάς = Ο μηνας Νοεμβριος
Αντρουγίνικα = Αντρογυναίκα
Αξαμόνου = Απλώνω
Αξούγκι = Ξύγκι
Αούτους = Ποντιος
Απάν = Πανω
Απηλουέμι = Απαντώ αποκρίνομαι
Απιτχένου = Πετυχαίνω
Απλόχιρου = Παλάμη
Απολκα = Άφησα
Απουλνάου = Αφήνω
Απουμοθκα = Πνίγηκα
Απουστενου = Κουράζομαι
απουταχιά=το πρωί
Αριδα = Πόδι
Αριτσιους = Σκαντζόχοιρος
Αρκλα = Ντουλάπα
Ασβισταρια = Λάκκος που σβήνουμε ασβέστη
Ασκενουνι = Σιχαίνομαι
ασπρόκουλους = πουλί μικρό πουλί με άσπρα πούπουλα στο πίσω μέρος
Αστουχαου = Ξεχνώ
Αστουχναου = Ξεχνώ
Αστρεγου = Δέχομαι
Αστρέχα = Υπόστεγο
Ατζιαμής = αρχάριος
Αφκριαζουμι = Αφουγκράζομαι , ακούω
Αφρια = Αφρός
Αχαιρευτος = Ανεπρόκοπος
Αχριοστουμους = Αυτος που βρίζει
Αχτ(ι) = πείσμα, θυμός
Β
Βάγγιου = Βαγγελιώ
Βαιάζου = Γέρνω αριστερά η δεξιά
Βακούφκου = Εκκλησιαστικό Αναφέρεται συχνά στα κτήματα της εκκλησίας
Βαλάνι = Βαλανίδι
Βαρβάτμα = Ζευγάρωμα ζώων
Βαρένου = Χτυπώ
Βατσινιά = Ακανθώδες θάμνος
Βαφτζμένου = Βαπτισμένο
Βζένου = Θηλάζω
Βηρός = Συγκέντρωση νερού σε μεγάλες ποσότητες
Βιλέντζα = Μάλλινο σκέπασμα
Βίτσα = Βέργα
Βλάφκα = Βλάφτηκα, πειράχτηκα
Βουμπιριαζμένου = Το δύστροπο
βόντζι= κόπρισε
βουρλίσκει = τρελάθηκε
βούκινο= το διέδωσα
βουρλαμήτς= κοροϊδέω κάποιον, στραβή μύτη
Βρουκουλάκια = Μικρά παιδιά
Βρουκουλακιασμένου = Το άτακτο παιδάκι
Γ
Γαλατόπτα = Πίττα με γάλα
Γαλίκα = Κατασκευή ξύλινη στην οποία παράγουμε σαπούνι
Γαλουδέρματου = Ο δερμάτινος ασκός που γίνεται το ξινόγαλο
Γαργαλήσκα = Καθαρίστηκα
Γαργαριζουμι = Καθαρίζομαι
Γδομαλλα = Μαλλιά προβάτου
Γένουμι = Γινομαι
Γιαλίσκα = Καθρεφτίστηκα
Γιόμσμα = Γέμισμα
Γκαβάθκα = Τυφλώθηκα
Γκαβάνας = Αυτός που δεν βλέπει καλά
γκαβός = αόματος
Γκαγκαράντζα = Κόπρανα προβάτων
Γκαγκτζιά = Άγριος βάτος
Γάζα = Μεταλλικό δοχείο
Γκαζόλαμπα = Μεταλλική λάμπα πετρελαίου…
Γκαλιαγκότσια = Αγκαλιά
Γκαλιουρίζου = Κοιτώ με τα μάτια ορθάνοιχτα
Γκαμπζούνις = Αγριοφράουλες
Γκαμπουριάζου = Καμπουριάζω
Γκαμπούρα = Καμπούρα
Γκανέτσας = Γάιδαρος
Γκάνιασα = Πείνασα
Γκανταλάου = Γαργαλάω
Γκανταλάω = Γαργαλάω
Γκανταλιέμαι = Γαργαλιέμαι
Γκουντραγκλάου = Κατρακυλώ
Γκαραγκούντς = Ο κάτοικος των πεδινών Τρικάλων
Γκαρμουλάχανου = Λάχανο
Γκαχιλώνα = Χελώνα
Γκιζέρι = Βόλτα
Γκιζιράου = Κάνω βόλτα
Γκιζιρνάου = Πηγαίνω βόλτα
Γκιζιρνάω = Τριγυρνάω
Γκίλιαντρους = Κύλινδρος
Γκιούμι = Μεταλλικό δοχείο
Γκιουφίρι = Γέφυρα
Γκισέμι = Τράγος
Γκλαβανί = Άνοιγμα οροφής
Γκλακατάου = Καταπίνω
Γκλίστρα = Γλίστρα
Γκόλιαβου = γυμνό
γκουρτσιά = αχλαδία
Γκούμπζα = Βαθύ ξύλινο πιάτο
Γκουμπζιαλάου = Γαργαλάω, όταν περπατάει κάτι στο κορμί μας
Γκουντρουγκλίεμαι = Κατρακυλώ
γκουντρουγκλνάω = κατρακυλάω
Γκουργκουλιάνα = Μικρό μανιτάρι που δεν έχει ανοίξει
Γκούρλουμα = Πνίξιμο
Γκουρλώθκα = Πνίγηκα
Γκουρμπέτσα Γύφτισσα
Γκουρτσιά = Άγρια αχλαδιά
Γκουσταρίτσα = Σαύρα Και γκούστιαρας
Γκουτζιαμ = Κοτζάμ
Γκουτσιούνι = Γουρούνι
Γκουτσινούλι = Μικρό γουρουνάκι
Γκουφρίκου = Παχύρευστο γάλα
Γκουφρικους = Το πρωτόγαλα της προβατίνας
Γκουχαλιαρκου = Αυτός που βήχει πολύ
Γκρέμουρας = Μεγάλος Γκρεμός
Γκρίμπας = Καμπούρης
Γκριμπός = Καμπουριαστός
Γκτζιούπι = Μεγάλο ξύλο, συνήθως μέρος του κορμού του δέντρου
Γναίκα = Γυναίκα
Γουμάρι = Γάιδαρος
Γουμαρουντάμαρου = Αυτός που κατάγεται από κακό σόι
Γουμαρουφλή = Αυτός που κατάγεται από κακό σοι
Γουρνουσάπνου = Σαπούνι από χοιρινό λίπος
Γουρνουτσάρχα = Αυτοσχέδια παπούτσια από δέρμα γουρουνιού
γκουτσινούλι = γουρουνάκι
Γραματζμένους = Σπουδασμένος, μορφωμένος
Γρατσούντζμα = Γρατσουνιά
Γριντιά = Μεγάλος κορμός δέντρου που στηρίζει στέγες
Γριντόνουμι = Ξαπλώνω χάμω
Γρόθους = Γροθιά
Δ
Δασκαλούλια =Μαθητές
Δαυλί = Δαυλός
Δαχλίδι = Δαχτυλίδι
Δαχλίθρα = Δακτυλήθρα
Δάχλου = Δάχτυλο
Δέντρους = Η βελανίδια
Δημοσιά = Δημόσιος δρόμος
Δικατρίου = Δεκατρία
Διντοκαλιά = Δεντρογαλιά
Διρμάτι = Δέρμα
Δλέβου =Δουλεύω
Δλια = Δουλειά
Δριμόνι = Κόσκινο
Ε
Έντισα = Έμπλεξα
Έρμου = Έρημο
Ζ
Ζαβρατζμα = Επίπληξη
Ζαβώνω= Στραβώνω
Ζαραλούδκου = ελαττωματικό,άρρωστο
ζαρβόντσα = αυλόπορτα
Ζαρίζου = Κοιτώ με τα μάτια μισόκλειστα
Ζάτκας = ζόρισμα από τη ζέστη
Ζβάου = Σβήνω
Ζβιρκόνου = Πιάνω από το λαιμό
Ζγκρουβάλι = Μεγάλο κομμάτι
Ζγόνου = Πλησιάζω
Ζγούρι =ζυγούρι
ζερβά= αριστερά
ζιαβέλια=Δεσκατιώτες
Ζιντζιά =Τα ούλα
Ζιούκου = Πολύ ώριμο φρούτο
Ζλάπι = Άγριο ζώο
Ζμάρι = Ζυμάρι
ζματάει = Είναι καυτό
Ζμάτζμα = Κάψιμο , ζεμάτισμα
Ζμί = ζουμί
Ζμόνου = Ζυμώνω
Ζνίχους = Σβέρκος
Ζούζουλου = ζωγραφιά, Φαντασμα
Ζουζούνα = Χρυσόμυγα
Ζουπάου =Σπρώχνω
Θ
Θαραπαύομαι = Ευχαριστιέμαι
Θέρσα = Θέρος
Θιρστής = Ο μήνας Ιούνιος
Θκόμ = Δικό μου
Θλιά = Θηλιά
Θχιά =θεία
Θιλκό= θηλυκό
Ι
Ιλιάτσι = Γιατρικό
Ιού = Κοίτα
ιμπρέτσα=Βαρέθηκα
Ίπουρου =Οπωροφόρο δεντρο
Ιπρουχτές =Προχθές
Ιψές = Χες
Κ
Καγκαμπός = Ούτε έτσι ούτε αλλιώς
Καηπόνου = Κρύβω
Κακάβι = Μικρό μεταλλικό σκεύος με χερούλι
Κακουρίζικους = Δύστροπος
Καλιγώνου = Πεταλώνω
Καλουέροι = Καλόγεροι
Κάμπσου = Πουκάμισο
Καμπτσίκι = Μαστίγιο
Καμώνου = Οργώνω
Κανκαμπός = Αλλιώς
Καόνι = Πεπόνι
Καραλάϊου = Κατάμαυρο
Καρκαντζάλι = Καλικάντζαρος
καρκατσαλώθκα = σκαρφάλωσα πολύ δύσκολα
Καρκατσαλώνου = Σκαρφαλώνω
Καρναριά = Κάρβουνα έτοιμα για ψήσιμο
Κάρνου = Κάρβουνο
Καρπουσταλι = Καρτ ποστάλ
Κατ = Κάτω
Καταϊ = Κάτω
Κατκας = Κοτέτσι
Κατσιό = Κάθομαι
Κατσκούλι = Κατσικάκι
Καψάλα = Φέτα ψωμί
Καψαλίσκα Κάηκα
Κθαράκι = Κριθαρακι
Κθάρι = Κριθάρι
κλάθκα = κουλαθηκα…
Κλαρεύου = Κλαδεύω
Κλειδουπινακου = Ξύλινο τάπερ
Κλιά = Κοιλιά
Κλούρα = Κουλούρα
Κλουργιάσκα = Τυλίχτηκα
Κλουσαρια = Κλώσα
Κόθουρους = Η άκρη της πίττας
κόκουτας = ο κόκκορας
κόλα = μια χειραψία
Κόλιαντα = Κάλαντα
Κόλιαντρα = Καλαντα
Κόρδα = Χορδή
Κόρδα= ο περιφραγμένος χώρος έξω από το μαντρί
Κόσα = Κοτσίδα
Κόσιαβας = Κότσυφας
Κόσκνου = Κόσκινο
Κουκόσια = Καρύδι
Κουκότια = Κοτόπουλα
Κούκουρα = Στα γόνατα
Κουκουτσέλας = Μικρός κόκορας
Κουλόθρα = Δερματική πάθηση
Κουλόπανου = πανί για τον πρωκτό
Κουλουκθόπτα = Πίττα με κολοκύθα
Κουλουσουφριά = Είδος δένδρου
Κουμάσι = Χοιροστάσιο
Κουπέλι = Παιδί με άγνωστο πατέρα
Κουπός = Δρόμος για να περνάμε μέσα στα χιόνια
Κόπρια=κοπριά
Κουπρουσκλιάζου = Χάνω την ώρα μου τριγυρίζοντας εδώ και εκεί
Κουρουιδεύου = Κοροϊδεύω
Κουρκούτι = Χυλός
Κουρκουτιάσκα = Ζαλίστηκα
Κουρόμπλα = Κορόμηλα
Κουρουμπλιά = Κορομηλιά
Κουρτσούλι = Κοριτσάκι
Κουσεύου = Τρέχω
Κουστάντου Κωνσταντίνα
Κουτάου = Τολμώ
Κούτκας = Κεφάλι
Κουτρώνα Μεγάλη πέτρα
Κουτσιαρής = Χαϊδευτικό του Κώστας ]κούτσκου = Μικρό παιδί
Κούφαλους = Κουφάλα
Κρατσανάου = Τρίζω
Κρεμανταλάς = Ψηλός άντρας
Κριμαντζαλίσκα = Κρεμάστηκα
Κριότι = Κρύο
κωλοβαρώ καθυστερώ
Λ
Λαβίζω = Μαλώνω
λάγκαγμα = στραμπούληγμα το λέμε σε διαστρέμματα χεριού ποδιού -χεριού
Λαδκο = Δοχείο ελαιολάδου
Λαίνα = δοχείο για νερό
Λάιους = Μαύρος
Λακασάς = Χάλκινο καζάνι
Λάκσα = Εφυγα
Λαλάου = Προσέχω τα πρόβατα στο άρμεγμα
Λαμπουγιάλι = Το γυαλί της λάμπας πετρελαίου
Λάπατο = είδος λάχανου(οχι του γκαρμπολάχανου)
Λαχτάρσα = Λαχτάρησα , φοβήθηκα
Λέλι – λέλι = Επιφώνημα πόνου
Λησταρχέυω = Γυρίζω από εδώ κι από εκεί
Λιανίσκα = Χτύπησα άσχημα
Λιανόματα = Ψιλοκομμένα έντερα για μαγειρίτσα
Λιανόματα= Τα ψιλά στα λεφτά
Λιανός = Λιγνός
Λιβακόθκα = Έσκασα από τη ζέστη
Λιβας = Πολυ ζεστη
Λιλίτσια =κομμάτια τζάμι,σπασμένο μπουκάλι
Λιμαρζμένου = Λαίμαργο
Λιμάζω= τρώω λαίμαργα
Λιμουχνάει =Στριφογυρίζει, το πάει εδώ κι εκεί ,καθάρισμα οσπρίων με τον αέρα
Λίπα = Χοιρινό λίπος
Λισγκάρι = Φτυάρι
Λόγγους = Δάσος
λόζιους=στέλεχος σιταριού,σίκαλης,κριθαριού
Λουμάκι = Μικρό δένδρο
Λούρους = Λεπτό κομμάτι ξύλου…
Λύκσα = Λύκαινα, κακιά γυναίκα
Μ
Μαζόνου = Μαζεύω
Μαιμούλι = Μικρή μαϊμού
Μαλιμάτι = Κουβεντολόι
μαντζαφλάρι = αυτό που …κρέμεται
Μαντραβέλι = Καλοχώρι
Μαρκάτι = Γιαούρτι
μαρούκλουντα = απότομα, ξαφνικά
Μαρτάρα = Μανιτάρι
μαύλισμα = Η πρόσκληση να έρθουν κοντά μου ζώα
κυρίως μέσω ειδικής φωνητικής
Μιλαδερφιή = Ετεροθαλής αδελφός
Μεσάλι = Τραπεζομάντηλο
Μνημόσιου = Μνημόσυνο
Μόλαβους = Ήσυχος
Μόλτσα = Σκωρος
Μουβόρκου = Αιμοβόρος
Μούγκι = Μόνο
Μουρκάλμα = Ζευγάρωμα προβάτων
Μούρτζιου = Λερωμένο
Μουσκαναθριμένου = Μοσχαναθρεμμένο
Μουσκουσάπνου = Αρωματικό σαπούνι
Μουτάθκα = Βουβάθηκα , σώπασα
μούτος =μουγγός
Μουτσιαλάου = Μασάω
μπακακάκι = βατραχάκι
μπάκακας = ο βάτραχος
Μπακαλαου = Μπουσουλάω
μπαλαμούτια = το πέλμα του ποδιού
Μπαλαντίνια =πολύ μεγάλες νιφάδες χιονιού
Μπάμπαλου = Σκουπιδάκι στο μάτι
Μπασιούρς = Παρδαλός
Μπασταρδέλι = Παλιόπαιδο , μεταφορικά
Μπαταλιάζουμι = Τσαντίζομαι
Μπαταλιάρκου = Χαζό
Μπαταλιασμένου = Κακόμοιρο
Μπγιάδι = Πηγάδι
Μπέρκους = Μύθος
Μπιζέρσα = Βαρέθηκα
Μπικιάρς = Ανύπαντρος νέος
Μπιμπίλια = Στραγάλια
Μπιριλαβαίνου = Την περιλαβαίνω
Μπλάρι = Μουλάρι
Μπλάτσα = Χούφτα με νερό στο πρόσωπο
Μπλάτσιασμα = Τρακάρισμα
Μπλιά = Μηλιά
Μπλιούρι = Μούσκεμα
Μπλούντα = Σκουλήκι
Μπόλκου = Αρκετό
μπορμπότσαλο =έντομο
Μπούζι = Κρύο
Μπουμπότα = Είδος χωριάτικης πίτας
Μπουμπούκα = Σπόρος
Μπούντιασα = Ξεπάγιασα
μπουρμπουνάρι = έντομο
Μπουσλίκα = Σαλιγκάρι
Μπουτί = Γιατί
Μπουχαρί = Τζάκι
Μπράτμους = Βλάμης
Μπριάσκα Μαγάλος βάτραχος …
Μπρούχαβους = χοντρός
Μπσό = Μισό
Μπχός Γούρνα με καθαρό νερό
Μσόχαζου = Μισότρελος
Ν
νιμουσούρ(ι) =μεγάλες ποσότητες χιονιού μαζεμένες από τον αέρα σε ένα σημείο
Νιρουφαιά = Διάβρωση εδάφους από το νερό
νουβουρός= η αυλή
Νουντάς = Δωμάτιο
Νούρους = Ουρά
Νόχτος = Γκρεμός
Νόχτους = Γκρεμός
Νταβάνι = Άγριο μωβ έντομο…
Νταβζιαρκου = Το παιδι που ζητάει
νταβίζου = ζητιανέυω
νταϊάκι = υποστήλωμα, στήριγμα
Νταλντάου = Ορμάω
Νταραβέρι = Φασαρία
Ντέσμου = Μπλέξιμο
Ντιαήκουμα = Στήριγμα
Ντιαηκώνου = Στηρίζω
Ντίπ = Τελείως, εντελώς
Ντιρλικόνου = Τρώω λαίμαργα
Ντουκάνι = Εργαλείο που χρησιμοποιείται για το αλώνισμα
Ντραγάτς = Αγροφύλακας
Ντρασκίλι = Βήμα
Ντρασκλιά = Βήμα
Ντριμα = Ξερό κλαρί…
Ξ
Ξεμπλέτσιωτος = Γυμνός
Ξέρακας = Ξερο δεντρο
Ξεσγκαρνίζω =Σκαλίζω τα ξύλα της φωτιάς
Ξιαμπλεκου = Ξεμπλέκω
Ξιαπουστένου = Ξεκουράζομαι
Ξικλιάσκα = Έσκασα στο φαί
Ξιλουφαις = Εργαλείο που σκαλίζουμε ξύλα
Ξιματσκονου = Ξεσηκώνω
Ξιματσούκοσα = Ξεσήκωσα
Ξιμπλιτσώθκα = Έβαλα τα ρούχα μου
Ξινόμπλου = Ξυνόμηλο
Ξιπαστρέφου = Καθαρίζω
Ξιπατονουμι = Κουραζομαι
Ξιπιτσιάσκα = Ξεφλουδίστηκα
Ξιπουδαριάσκα = Κουράστηκα , με πόνεσαν τα πόδια
Ξιρουτανιέμι = Τεντώνομαι
Ξισκουτιάσκα = μου βγήκαν τα συκώτια
Ξισουιάσκα = Έχασα την επαφή με το σοι μου
Ξιτσιτσαρόνουμι = Γδυνομαι
ξιτσούφα = αερισμός του πρωκτού αθόρυβος και βρωμερός
Ξιφτιλτζμένους Ξεφτιλισμένος
Ξιχαντριασκα = Κοιτάζω κάπου επίμονα
Ξιλάγκουρου = Αγγούρι
Ξουνουδουχίου = Ξενοδοχείο
Ξουράφι = Ξυράφι
Ξουραφίσκα = Ξυρίστηκα
Ξούρζμα = Ξύρισμα
O
όμπιου = Πύον
Ουβραίος = Εβραίος
ΟυγλιντουγλιφΊδα = Οδοντογλυφίδα
Ουδιέτσι = Έτσι ακριβώς ,χωρίς αλλαγή
Ουλουένα = Συνέχεια
Ουντάου Προσπαθώ
Ουπιρίτσα = Πέρα
Ουπχάτ = Από κάτω
Ουράτσα = Τρόμαξα να
Ουτζιάκι = Τζάκι
Ούτσκς = Την λέξη αυτή την λέμε όταν θέλουμε να σταματήσουμε κάτι π.χ ένα ζώο
Ουχτριός = Εχθρός
όφιους = Φιδι
Π
παγάλια = σιγά-σιγά
Παένου = Πηγαίνω.
Παλιουμούσκι = Παλαιομόσχαρο
Παραμάρζμα = Φόρα
Παρασάνταλος = Τρελός , χαζός
Παρασάνταλου = άσχημο,τρελό
Παραστένου = Μιμούμαι
Παραστράτσα = Παραστράτησα
Παρασύρθηκα = Παρασύρθηκα
Παρατόρσα= Τρόμαξα , φοβήθηκα
Παρατουρνάου =Παραμερίζω ,άσχημη θέση
Παράχουμα = Κηδεία
παρδαλά= ασπρόμαυρα
Παρέκια =Πιο εκεί
Πασκαλιά = Πάσχα
Παστάλια = Φασολάκια
Πάταρους = Σφαλιάρα
Πατσιαοάρα = Πατσαβούρα
Πατσιαούρι =Κουρέλι
πατσιαούρια = ξεσκονόπανο .Σημαίνει και την δυνατή χιονόπτωση
Παχνιστής = Ο μήνας Δεκέμβριος
Πέδουκλας = Σχοινί
Πένιαρς = Αυτός που παινεύεται
Πέρπιρας = Πεταλούδα
Πιδικλόθκα = Σκόνταψα
Πιδουκλιά = Τρικλοποδιά
πικίθι = κατά κει
Πιπκα =Μπρούμυτα
Πιρουστιά = Εξάρτημα που βάζουμε πάνω από τη φωτιά για να βάλουμε την κατσαρόλα
Πιρπιρίζου = Ανοιγοκλείνω τα βλέφαρα γρήγορα
Πιρπιρούνα = Παπαρούνα
Πίστουμα Μπρούμυτα
Πιτάκι = Σημείωμα
Πιταράκι = Νεοσσός
Πιτιάζου = Πήζω
πιτόργια = πριν από ώρα
Πκάμπσου = Πουκάμισο
Πλαλάου = Τρέχω
Πλαλούντα Γρήγορα ,τρέχοντας
πλατσιαρνάω =πλατσουρίζω
Πλί = Πουλί…
πλιακουτάου = ανακατεύω
Πλιατσιαρνάου = Πλατσουρίζω…
Πλιατσιάρσμα = Πλατσούριζα
Πλόχειρο = Χούφτα
Πόριψα = Πέρασα
Πούπους = είδος πουλιού
Πουριά = Πόρτα ,πέρασμα
Πόχα =Η σήτα
Πράματα =Τα άλογα, τα μουλάρια
Πρότα = Πρόβατα
Πρόκαμα = Πρόλαβα
Προυβατουψάλδου = Ψαλίδι που κουρεύουμε τα πρόβατα
Προυγκάου = Φοβίζω
Προυστούρα Κοιλιά
Προυτσιαλνούντι = Οταν ζευγαρώνουν τα πρόβατα
Προυχουτήριου = Τουαλέτα
Ρ
ραχάτ’ = ανάπαυση, τεμπελιά
ρόιδου = αράχνη
ρουγουβίζι = πιπίλα
Ρουγουβύζι = Το μπιμπερό
Σ
Σάιζμα = Κάλυμμα κρεβατιού
Σακάτκους = Σακάτης
Σαλό = Τρελό , χαζό
Σάλουμα =καλαμάκι από στέλεχος σιταριού
Σαπίτς = Το φίδι σαπίτης
Σαπλαιάρκο = Τραυματισμένο, πληγωμένο
Σαρμάντζα = Κούνια
Σβιρκαριά = σβέρκος
Σιαγουλαρς = Αυτός που έχει μεγάλο σαγόνι
Σιαγούλι = Σαγόνι
Σιακάτ =Προς τα κάτω
Σιαμούτκος = Νωθρός, άτονος
Σιαπάν = Προς τα πάνω
Σιαπέρας = Ο άσχετος
σιάργκαβους= με γκρι χρώμα
Σιλαρόθκα = Ταχτοποιήθηκα
Σιλαρόνου = Ταχτοποιώ
Σιλαρώνω Τακτοποιώ
Σιουμπάου Σκαλιζω
Σιουλνάρι=Σωλήνας ποτίστρας
Σιούπα= βαρεσιά
Σκαλνάου Σκαλίζω
Σκαντζαλήθρα = Σπίθα
Σκαντζαλίθρα = η μικρή σπίθα που πετάγεται όταν σκαλίζει κανείς τη φωτιά
Σκαπετάου = Φεύγω σε ένα σημείο που δεν με βλέπουν πιά
Σκάρους = Νυκτερινή βοσκή προβάτων
Σκαφίδα = Σκάφη
Σκιβαλα = Υποπροϊόν μετά το κοσκίνισμα του σιταριού
Σκίζα = Ξύλο για φωτιά
Σκλαρίκι = Σκουλαρίκι
Σκλέβουντι =Όταν ζευγαρώνουν τα σκυλιά
Σκλί = Σκύλος
Σκλίκι Σκουλήκι
Σκλιόδουντου = Σκυλόδοντο
Σκνί =Σχοινί
Σκόλασα = Τέλειωσα
Σκούζου = Φωνάζω
Σκούξμου = Φωνή
Σκουρδάρι = Σκορδαλιά
Σμά=κοντά
Σμαζουχτούρκου = Αυτό που συμμαζεύει τα πράγματα του
Σνάζου = Κουνάω
Σουγλί = Σούβλα.
Σουκάκι = Στενός δρόμος
Σουκαρδάρκου= όχι ντυμένο καλά
Σουμονι = Ψωμί από πίτουρα για σκύλους
Σουντάου = Ορμάω
Σουρναρίζει =Τρέχει νερό
Σπιρί = Σπόρος
Σπουλατι = Ευτυχώς
Σταυρος = Ο μήνας Σεπτέμβριος
Στιρνάρα = Σκληρή πέτρα από χαλαζία
Στλιάρι = Στειλιάρι
Στραγκσταρι = Στραγγιστήρι
Στραπουκαμένου = Αστραποχτηπημένο
Στρατί = Μονοπάτι
Συλαρώνω = τακτοποιώ
Σύρι = Πήγαινε Σύσταση = Διεύθυνση
Σύστεργους = σαματάς ,μεγάλη φασαρία
Σφαϊό = Πονόκοιλος
Σφουντίλι = Εξάρτημα της ρόκας γνεσίματος
Τ
Ταλαγάνι = Μάλλινη κάπα
Ταραχέφκα = Συγχύστηκα
Ταχταραβάνι = Ξύλο , φασαρία
Τέντζιρις = κκατσαρόλα
Τέρα = Κοίτα
Τζαλαντίνα = Σακούλα
Τζατζαλιάρς = Φοβιτσιάρης
τζερτζελές = Μπορεί να θεωρηθεί και ο λογαριασμός για μια χασούρα….
Τζιαμπούκι = Τσιμπούκι
Τζιαντούρι = Γύφτικη σκηνή
Τζιόπι = Τσεπη
τζιουμπανάρκου σκλι = τσοπανόσκυλος
Τζιουμπάνους = Τσοπάνης
τζιουτζιουβές = μπρίκι
τζιουτζιουβούλ(ι) = μικρό μπρικάκι
Τηράου = Κοιτάζω
Τιτράδη = Τετάρτη
Τιτραπέρατους = Έξυπνος
Τουμάρι = Δέρμα ζώου
Τουρκόπιασμα = βρισιά για άτακτα παιδιά
Τουρός = Ίχνος
Τουρτούρσα = Κρύωσα
Τούφα = Ξάπλα
Τραγδάου = Τραγουδώ
τρανός = μεγάλος .Έτσι λένε τα παιδιά τον πατέρα τους
Τρανούτσκους = Μεγαλούτσικος
Τραπέτσι = Ξινό
Τραχανιοτς = Ο κατοικος της Αγιας Τριαδος Τρικάλων
τραφιάσκα= έπεσα απότομα
Τραχανόπτα = Πίττα με τραχανά
Τρόιρα-τρόιρα = Γύρω-γύρω
Τρουβάς = Ταγάρι
Τρουπουτάου = Κάνω θόρυβο
τρουμπόυκι= Χόρτασε
τσάκα = πιάσε
τσακίς = βιάσου ,φύγε
τσακίσκι Έπεσε και χτύπησε άσχημα,ήρθε πολύ γρήγορα
Τσάκνα = Προσάναμμα
Τσαραγκασούλι = σακοράφα
Τσιακματζμένου = Τσατισμένο
Τσιακματιζουμι = Τσαντίζομαι
Τσαρδάκι = Σκίαστρο από κλαδιά βελανιδιάς
Τσιτσιαλίσκα = Κομματιάστηκα , σακατεύτηκα
Τσιιτσιαλνάου = Κομματιάζω
Τσιγκρίσκαν = Τσουγκρίστηκαν
Τσικουλάτα = Σοκολάτα
Τσικρίκι = Ξύλινο οικιακό εργαλείο
τσίλιας = Βασίλης
Τσιόλι = Κουρέλι
Τσιόνι = Σπουργίτης
Τσιουκάνι = Κουδούνι
Τσιουμπάου = Τσιμπώ
Τσιουμπλί = Ράμφος
Τσιούμπμα = Τσίμπημα
Τσιουνάκια = Τα πράγματα, αντικείμενα
Τσιούπρα = Λέμε τσιούπρα την ανύπαντρη κοπέλα
Τσιουρίζου = Φωνάζω
Τσιούτσινος = Μικρός, μικροσκοπικός
Τσιουτσιόρα = Παιδικό πέος
Τσιουφλέκας = Ο ατζαμής
Τσιπλιτάρα = είδος πουλιού
τσιπότι = μικρό ξύλο
Τσιρεπι = Μάλλινη κάλτσα
Τσιρέπια Μάλλινες κάλτσες
Τσιρινιάζου = Χτυπώ δυνατά
Τσιτόνουμι = Βιάζομαι
Τσίτσαρους = Γυμνός
Τσιτσιούλιαντρους Είδος πουλιού
Τσιτσιρουμάλιασα = Ανατρίχιασα
Τσιτώνου = Μαλώνω
Τσιφτιλίθκου = ανάποδο
Τσιφτιλίθκους = ανάποδος, κακός
Τσκιοτς = Ο κατοικος της Τσιούκας(Γήλοφος-Φωτεινό)
τυροφάης = Ειδικός επεξεργασμένος σάκος δερμάτινος που χρησιμοποιείται για τη φύλαξη και ταυτόχρονα ωρίμανση και επεξεργασία του τυριού φέτα. Απαραίτητο εργαλείο κάθε τσομπάνη
Τφέκι = Ντουφέκι
Τφικάου = Ντουφεκίζω.
Υ
Υψουμα = λειτουργιά
Φιδιάσκα = Με δαγκωσε φιδι
Φκιάνου = Φτιαχνω
Φλώ= φιλώ
Φουκαλίτσα = Σκούπα
Φουλτακιάσκα = Κοκκίνησαν τα ποδια μου απο τις τσουκνίδες
φουργκάλιασα =άναψα
Φουρτουρά = Φτερούγισμα
Φουρτουτήρα = Βοηθητικό ξύλο για το φόρτωμα ζώων
Φρέσκου = Φρέσκο
Φτάκις = Αυτιά
Φτάκαρς= Με μεγάλα αυτιά
Φτάου = Φτύνω
Φτί = Αυτί
Φτίλι =Φυτίλι
Φτσέλι= ξύλινο παγούρι
Φύτσα = έφτυσα
φ’λιά = τραπέζωμα, φίλεμα
Χ
Χαζάθκα = Τρελάθηκα
Χαϊρι = Προκοπή
χαλεύω = θέλω
Χαλιάρκου = Ο τρελός
χαλλιεύω =θέλω
Χαμπλώνου = Χαμηλώνω
Χαραή = Χάραμα
Χαύου = Τρώω
Χαψιά = Μπουκιά
Χινόπουρος = Φθινόπωρο
Χλαπατσιά = Καρπαζιά
Χλιγκιάζου = Εχω λοξυγγα
Χνί = Χωνί
Χνούδαλου = Μικρό παιδί
Χούι = Ελάττωμα
Χουιάζου = Φωνάζω
Χουρχούβαλους = Ο μόνος ο άνθρωπος
Χουσμέτι = Θελημα,δουλειά
Χουσμέτια =Δουλειές
Χουχλάκα = Στρογγυλή πέτρα
Χουχουϊάβα = Κουκουβάγια
Χουχουιαβούλι = Νεοσσός Κουκουβάγιας
Ψ
Ψένου = Ψήνω
Ψίχα = Λίγο
Ψουμουτύρι = ψωμί και τυρί
