καιρός Γήλοφος

ΕίσοδοςΕγγραφή
gilofos.mylivepage.com
Ημερολόγιο
<
Απρίλιος 2014
>
ΔΤΤΠΠΣΚ
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930

Επιστροφή στην αρχικήgilofos.mylivepage.com / ΑΡΧΙΚΗ / ΟΙ 12 ΜΗΝΕΣ / ΟΙ ΜΗΝΕΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΟΙ ΜΗΝΕΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

0.00 (0)

                                      ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ  (ΣΤΑΥΡΟΣ)

Ο Σεπτέμβριος είναι ο ένατος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου, με διάρκεια 30 ημερών. Η λατινική ονομασία του, September, προέρχεται από το septem (=επτά), καθώς ήταν ο έβδομος μήνας του αρχαίου δεκάμηνου ρωμαϊκού ημερολογίου την εποχή που το ρωμαικό έτος άρχιζε το Μάρτη». Αργότερα, με την προσθήκη του Ιανουαρίου και του Φεβρουαρίου στην αρχή του έτους, ο Σεπτέμβριος μετακινήθηκε στην ένατη θέση, χωρίς όμως να αλλάξει την ονομασία του. Ο τρυγητής είναι η πιο γνωστή και διαδεδομένη από τις ονομασίες του Σεπτεμβρίου στο λαϊκό καλαντάρι και συνδέεται βέβαια με τον τρύγο» την κύρια αγροτική απασχόληση το μήνα αυτό. Στην εικονογραφία των Μηνών ο Σεπτέμβριος παριστάνεται ως τρυγητής με το τρυγοκόφινο, να τρυγάει ο ίδιος ή να πατά σταφύλια στο πατητήρι, περιστοιχισμένος από άνδρες και γυναίκες σε ευθυμία που τρυγούν τον μεθυστικό καρπό του αμπελιού. Ο τρύγος (τρυγητός, τρύος, βεντέμα, καμπανολόημα) είναι μια εποχιακή εργασία που, όπως και ο θερισμός, απαιτεί δια μας πολλά χέρια. Διαδικασία συμμετοχική, εκτός από τη χρησιμοποίηση εποχιακών εργατών ο τρύγος αξιοποιούσε στο παρελθόν τον θεσμό της αλληλοβοήθειας. Ο νοικοκύρης έπρεπε να εξασφαλίσει εργάτριες κουβαλητάδες καλάθια και αχθοφόρα ζώα, να ετοιμάσει τα εργαλεία(τρυγοκόφινα5 τρυγόλόγους), να φροντίσει για φαΐ και πιοτί, να καθαρίσει το πατητήρι κ.α. Ανάλογα με την περιοχή ο τρύγος αρχίζει από τον Αύγουστο κυρίως όμως τον Σεπτέμβριο, σε λίγες περιοχές μπορεί και αρχές Οκτωβρίου. Παλαιότερα η έναρξη του τρύγου καθοριζόταν από την κοινότητα ή από τον έμπορο που αγόραζε την σοδειά. Στον ελληνικό χώρο καλλιεργήθηκαν από την αρχαιότητα διάφορα είδη σταφυλιών, που η ονομασία τους καθορίζεται από το χρώμα, το σχήμα, τον χρόνο ωρίμανσης και τον τόπο αρχικής παραγωγής. Γιά τους Έλληνες σημασία έχει ποιές είναι οι πιο σημαντικές ασχολίες κι οι μεγαλύτερες γιορτές του μήνα . Τον λένε λοιπόν , Τ ρ υ γ η τ ή η Τ ρ υ γ ο μ η ν ά η Π ε τ μ ε ζ ά ( Ήπειρος ) , γιατί τότε ο τρύγος βρίσκεται στις φούριες του , τον λένε και μήνα του Σ τ α υ ρ ο ύ η Σ τ α υ ρ ί τ η , γιατί γιορτάζεται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού . Κατά τόπους έχει κι' άλλα ονόματα . Ο τρύγος σε μερικά μέρη έχει αρχίσει απ' τα τέλη Αυγούστου , αλλά το Σ τ έ μ π ρ η , όπως τον λένε στη Μάνη , βρίσκεται στη μεγάλη του ώρα . Ας θυμηθούμε αυτό που γράψαμε στο θερισμό : " θέρος , τρύγος , πόλεμος ", που δείχνει πόσο γρήγορα πρέπει να τελειώσει κι αυτή η δουλειά και πόσο κοπιαστική είναι . Πως να μην είναι , αφού δουλεύουν μέσα στη λαύρα του ήλιου ! Ίσως αυτός να είναι κι' ο λόγος που δεν υπάρχουν πολλά έθιμα την εποχή του τρυγητού . Οι τρυγητάδες ξεκινούν χαράματα για τ' αμπέλια και πολλές φορές έρχονται φίλοι και γείτονες να βοηθήσουν , καλεσμένοι και ακάλεστοι .

                         ¨

                              ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ   (ΑΪ ΔΗΜΗΤΡΗΣ)

 

 Ο Οκτώβρης ή Οκτώβριος Είναι ο δεύτερος μήνας του Φθινοπώρου και ο δέκατος μήνας του έτους. Έχει 31 ημέρες και από μικρούς μας ταλαιπωρούσε με την ορθογραφία του μιας και δεν έχει το «μ» που έχουν οι διπλανοί του μήνες Σεπτέμβριος, Νοέμβριος κτλ. Άλλες ονομασίες του μήνα Οκτωβρίου είναι και Αϊ Δημήτρης ή Αϊ Δημητριάτης (από την θρησκευτική γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26 του μήνα), Σπαρτός ή Σποριάς ή Σπάρτης (γιατί οι γεωργοί σπέρνουν) και Βροχάρης (για τις ευεργετικές για τα φυτά βροχές του). Επίσης ο Οκτώβρης λέγεται και μικρό καλοκαιράκι εξ αιτίας της καλοκαιρίας που επικρατεί τις μέρες του, επιτρέποντας έτσι τις γεωργικές εργασίες που είναι απαραίτητες. Το όργωμα και η σπορά των χωραφιών καθώς επίσης και το φύτεμα των «χειμωνιάτικων λαχανικών», το μάζεμα (κατέβασμα) των κοπαδιών στα χειμαδιά και γενικότερα η προετοιμασία για τον επερχόμενο χειμώνα έχουν την τιμητική τους. Οι κρασοπαραγωγοί ανοίγουν ανήμερα του Αγίου Δημητρίου τα βαρέλια με το νέο κρασί της χρονιάς. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας συνηθίζουν να πηγαίνουν στην εκκλησία ένα μπουκάλι με αυτό το κρασί για να το ευλογήσει ο ιερέας. Ετοιμασίες όμως για το χειμώνα (και ιδιαίτερα μετά τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου) γίνονται και στα σπίτια. Στρώνονται στα πατώματα χαλιά, μοκέτες, χράμια, κουρελούδες και οτιδήποτε ανάλογο θα μας κρατήσει ζεστούς τους επόμενους μήνες. Σε πολλά νοικοκυριά αλλάζονται οι κουρτίνες, καθώς αντικαθίστανται οι λεπτές καλοκαιρινές με τις βαριές χειμωνιάτικες. Μια άλλη σημαντική αλλαγή στα σπίτια είναι η αλλαγή των ρούχων στις ντουλάπες. Αποθηκεύονται τα καλοκαιρινά ρούχα και στη θέση τους μπαίνουν τα ζεστά χειμωνιάτικα. Ο Οκτώβριος εξάλλου είναι ο μήνας που αλλάζουν στολές τα σώματα ασφαλείας. Οι παροιμίες για τον μήνα Οκτώβριο φαίνονται να προτρέπουν έντονα τους γεωργούς να σπείρουν τα χωράφια τους, αλλιώς η σοδειά τους θα είναι μικρή. Επίσης σύμφωνα με αυτές τα κουκιά καλό είναι να σπέρνονται του Αγίου Λουκά (18 Οκτωβρίου). Αναφορές ακόμα, στις παροιμίες, υπάρχουν και για το κατέβασμα των κοπαδιών στα χειμαδιά. Μια άλλη σημαντική μέρα του Οκτωβρίου είναι η τελευταία μέρα του (31 Οκτωβρίου), που είναι παγκόσμια ημέρα Αποταμίευσης. Οι μεγαλύτεροι σίγουρα θυμόμαστε τις ατελείωτες εκθέσεις των μαθητικών μας χρόνων για αυτή την ημέρα. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο μήνας πήρε την ονομασία του από τη Λατινική λέξη octo (οκτώ) μιας και στα αρχαία Ρωμαϊκά χρόνια ήταν ο όγδοος μήνας. Αργότερα, όταν έγινε ο δέκατος μήνας, δεν άλλαξε το όνομά του. Μέσα στον μήνα Οκτώβριο έγινε και η αλλαγή του ημερολογίου από το Ιουλιανό στο Γρηγοριανό. Η αλλαγή αυτή έγινε από τον Πάπα Γρηγόριο τον 13ο το 1582 μ.Χ. Μάλιστα την 4η Οκτωβρίου του 1582 διαδέχτηκε η 15η, αφού έπρεπε να προστεθούν αυτές οι ημέρες. Στην Ελλάδα βέβαια η αλλαγή αυτή έγινε το 1924. Ο Οκτώβριος είναι ένας μήνας που έχει και βροχερές μέρες αλλά και ημέρες με λιακάδα. Γενικά η όλη προετοιμασία για το χειμώνα δημιουργεί ένα μελαγχολικό κλίμα στους περισσότερους αλλά υπάρχουν και οι εραστές του Φθινοπώρου που γι’ αυτούς ο Οκτώβριος είναι ένας από τους ομορφότερους μήνες του έτους.

 

                               ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ  (ΠΑΧΝΙΣΤΗΣ)

 

Νοέμβριος , ή Χαμένος , ή Αϊφιλιππιάτης , ή Παχνιστής . Λέγεται « Χαμένος », γιατί οι ημέρες μικραίνουν πολύ, σαν να χάνονται. Λέγεται επίσης και « Παχνιστής » επειδή από δω και πέρα οι κτηνοτρόφοι θα παχνίζουν τα ζώα τους στους στάβλους. Σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας τον λένε παχνιστή επειδή ο Νοέμβρης έχει καταχνιά,πέφτει πάχνη. Η σπορά συνεχίζεται και πρέπει να πάρει τέλος, γιατί: « Στις δεκαεφτά, στις δεκαοχτώ η Πούλια βασιλεύει και πίσω παραγγέλλει: Μήτε τσοπάνος στα βουνά μήτε ζευγάς στους κάμπους. » Προειδοποίηση για τον ερχομό του χειμώνα που πρέπει και η σπορά να τελειώσει και οι τσοπάνηδες να έχουν φύγει απ' τα βουνά. « Ο φτωχός ο Φίλιππος στο χωράφι απόκρευε. » Στις 14 είναι του Αγίου Φιλίππου και οι απόκριες για τα Χριστούγεννα. Επειδή όμως δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο πολλές φορές οι γεωργοί την περνούν στα χωράφια τους σπέρνοντας. Κλείνει ο μήνας με τον Άγιο Αντρέα που αντρειεύει τα σπαρτά, τους ανθρώπους, αλλά και το χειμώνα που τώρα έφτασε για καλά.

               

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ   (ΑΝΤΡΙΑΣ)

 

Δεκέμβρης, είναι ο δωδέκατος και τελευταίος μήνας του ηλιακού μας έτους, αλλά ο δέκατος μήνας όπως το λέει και το όνομα του. Δεκέμβρης από το λατινικό Decem, που σημαίνει δέκα. Χαρακτηριστικά του μήνα είναι το κρύο, το τέλος της σποράς, και η μικρή μέρα. Ο Δεκέμβρης είναι ο μήνας με τις μικρότερες μέρες. Από τα Χριστούγεννα όμως και μετά, αρχίζουν και μεγαλώνουν. Το κρύο συνδέεται με τρεις κυρίως γιορτές στην αρχή του Δεκέμβρη. Της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Σάββα, και του Αη Νικόλα. Λέγανε παλιά: «Βαρβάρα βαρβαρωνει, και Σάββας σαβανώνει, αι Νικόλας παραχώνει»! Στις ορεινές περιοχές της Ηπείρου, της Δυτικής Μακεδονίας, της Ρούμελης, το κρύο συνδέεται και με την γιορτή του Αγίου Αντρέα. «Ο Αγι Αντρέας έφτασε, το κρύο αντρειεύει». Ο Δεκέμβρης στην παράδοση μας, έχει και το όνομα Αντριας (η Ντριας), λόγω του κρύου. Στη Λήμνο, οι ζευγάδες κάνουν κόλλυβα που τα πηγαίνουν στην εκκλησία και τα διαβάζει ο παπάς, και τα ρίχνουν έπειτα στην «ταγή» για τα ζώα. «Του Δεκέμβρη η μέρα, καλημέρα καλησπέρα» έλεγαν οι παλιοί, για να τονίσουν το πόσο μικρές μέρες και μεγάλες νύχτες έχουμε αυτό το μήνα. Με τον ήλιο και το φως, σχετίζεται η μεγαλύτερη γιορτή του Δεκέμβρη, τα Χριστούγεννα. Σε πολλά μέρη τα Χριστούγεννα έδωσαν το όνομα τους στον μήνα: «Χριστουγεννάρης, Χριστουγεννάς». Στα ευαγγέλια δεν μνημονεύεται ο μήνας που γεννήθηκε ο Χριστός! Η γιορτή των γενεθλίων, θεσπίστηκε για τις 25 του Δεκέμβρη από τους Χριστιανούς της Ρώμης το 335 μ.Χ. Αυτό έγινε, για να παραμεριστεί ο Περσικός θεός Μίθρας, που είχε το γενέθλιο του την ιδία μέρα. Ο μήνας αυτός έχει διάφορες ονομασίες: Δεκέμβρης ή Δεκέμηρης, Γιορτινός (λόγω των πολλών εορτών), Αϊ-Νικολιάτης, Χριστουγεννιάτης, Χριστουγεννάς, Χιονιάς, Ασπρομηνάς. Παροιμίες που αναφέρονται στον μήνα Δεκέμβριο: Δεκέμβριος, Χριστού γέννηση και καλός μας Χρόνος. Χιόνι του Δεκεμβρίου, χρυσάφι του καλοκαιριού. Να ‘ναι Χριστούγεννα στεγνά, τα Φώτα χιονισμένα, χαρά σ’ εκείνο το γεωργό, πού ‘χει πολλά σπαρμένα. Αγία Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας απεκρίθει: - Μαζέψτε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στο μύλο, γιατί Αι Νικόλας έρχεται στα χιόνια φορτωμένος. Χειμωνιάτικη γέννα, καλοκαιρινή χαρά. Απ’ τα Νικολοβάρβαρα αρχίζει ο χειμώνας. Βαρβάρα βαρβαρώνει (το κρύο), αϊ Σάββας σαβανώνει, αϊ Νικόλας παραχώνει Αγια Βαρβάρα μίλησε και Σάββας αποκρίθει κι Αγιονικόλας έτρεξε να πάει να λειτουργήσει Το Νοέμβρη και Δεκέμβρη φύτευε καταβολάδες

 

                         ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ (ΓΕΝΑΡΗΣ)

 

Γενάρης, Γατομήνας, Γελαστός, Καλεντάρης ή Καλαντάρης, Κλαδευτής, Μεγαλομηνάς, Πρωτάρης, Τρανός, Μεσοχείμωνας, κ.ά. είναι μερικές από τις ονομασίες που χρησιμοποιεί ο λαός μας για τον Ιανουάριο, τον πρώτο μήνα του χρόνου. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι ονόμαζαν την χρονική περίοδο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου: Γαμηλίωνα, στην αρχαία Αθήνα (αυτόν το μήνα γίνονταν οι περισσότεροι γάμοι) και Ερμαίο στο Άργος. Η παροιμία "Να 'μουν το Μάη γάιδαρος/ τον Αύγουστο κριάρι/ όλο το χρόνο κόκορας/ και γάτος το Γενάρη"! μας βοηθάει να εξηγήσουμε τη δεύτερη προσωνυμία που παραπάνω αναφέραμε. "Γενάρη μήνα κλάδευε/ και μη ρωτάς φεγγάρι". Ο Γενάρης λοιπόν ή κλαδευτής θεωρούνταν ως ο καταλληλότερος μήνας για κλάδεμα. "Το γενάρη το φεγγάρι/ ήλιος της ημέρας λάμπει". Ο Ιανουάριος οφείλει το όνομά του στο διπλοπρόσωπο θεό των Ρωμαίων Ιανό, θεό των θεών και πρώτο βασιλιά του Λατίου, του οποίου η λατρεία γίνονταν με γιορτές και διάφορες άλλες τελετές (οργιαστικές, πράξεις ακολασίας), στις οποίες υπήρχε παλλαϊκή συμμετοχή. Απομεινάρια των εορτών αυτών είναι πολλά από τα έθιμα που σχετίζονται με τις σημερινές πρωτοχρονιάτικες γιορτές, σε διάφορες περιοχές της πατρίδας μας (Ρογκατσάρια, Ανακατωσάρια, Μπαμπαλιούρια, Μπουρανήδες, κ.ά,), που είναι έθιμα αποκλειστικά κτηνοτροφικών-αγροτικών πληθυσμών και κοινωνιών. Τοποθετημένο πύλες της Ρώμης το άγαλμα του Ιανού, κοίταζε με το ένα του πρόσωπο την έξοδο και με το άλλο την είσοδο της πόλης. Επομένως αντίκριζε ταυτόχρονα και το παρόν και το παρελθόν. Ο προσδιορισμός αυτός ισχύει τόσο για το χώρο όσο και για το χρόνο. Στο χέρι του κρατούσε ένα κλειδί. Μ' αυτό άνοιγε τις πύλες της Ρώμης αλλά και του καινούργιου χρόνου. Το περιεχόμενο, λοιπόν, του χρόνου στο οποίο ανταποκρίνεται η τοποθέτηση της Πρωτοχρονιάς στην πρώτη Ιανουαρίου, είναι η γέννηση του φωτός, η γέννηση του Ήλιου. Παρετυμολογώντας, τώρα, το Γενάρη από το ρήμα γεννώ, ο λαός εξηγεί; "Γιατί το Γενάρη τον λένε Γενάρη; - Γιατί γεννά η μέρα τ' αρνιά"".

 

                               ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ (ΦΛΕΒΑΡΗΣ)

 

Φλεβάρης δεύτερος μήνας του χρόνου και τελευταίος μήνας των Ρωμαίων. Το 153 π.Χ. καθιερώθηκε ο Ιανουάριος πρώτος μήνας του χρόνου και έτσι ο Φεβρουάριος πήρε τη δεύτερη θέση. Φεβρουάριος είναι μήνας θρησκευτικός και μήνας των νεκρών (θανατούσια - ψυχαρία). Στα ψυχοσάββατα του Φλεβάρη κόλλυβα πάνε οι νοικοκυρές στην εκκλησία για τις ψυχές. Γιορτές κάθαρσης και αναγέννησης, γιορτές χαράς και γιορτές του έρωτα, γιορτές στην αρχαία Ελλάδα τα ανθεστήρια και γιορτές στην θεά Δήμητρα για καλή σοδειά. Ο Φλεβάρης αν και μήνας κρύος, κρατά ζεστή τη γη για να δώσει ζωή η άνοιξη που Τα ψυχοσάββατα οι παλιότεροι τα έλεγαν και ψυχοανεβάσματα, γιατί οι ψυχές ανέβαιναν στα δένδρα και έψελναν δοξασίες, ενώ οι ζωντανοί πρόσφεραν κόλλυβα στην εκκλησία. Γι αυτό αν τύχει και βρεθείς στο δάσος αυτά τα ψυχοσάββατα ακούς θρόισμα των φύλλων. Οι γιορτές της αποκριάς κρατά τρεις βδομάδες. Ο χαρακτήρας των γιορτών αυτών είναι θρησκευτικός και περισσότερο κοινωνικός. Μαζεύονται όλοι οι συγγενείς και γλεντούν οικογενειακά ξεχνώντας έριδες και διαφορές που είχαν. Οι μεταμφιέσεις, οι μπούλες που λέγαμε παλιά είναι κατάλοιπα απ την αρχαία Ελλάδα που τις μέρες αυτές σε ανάλογες γιορτές μεταμφιέζονταν οι άνθρωποι και έκαναν σπονδές στην θεά Δήμητρα για καλή σπορά. Τη μεταμφίεση (κατά την παράδοση) την έκαναν οι άνθρωποι για να μην τους γνωρίζει ο Άδης και τους κλέψει όπως την κόρη της θεάς Δήμητρας την Περσεφόνη. Με τα χρόνια τα πράγματα άλλαξαν και τα έθιμα της αποκριάς προσαρμόστηκαν σήμερα με τις ανάγκες των ανθρώπων κάθε τόπου. Και η χαρά τελειώνει την καθαρά Δευτέρα με το ξεφάντωμα στην ύπαιθρο, γιορτάζοντας τα κούλουμα. Έτσι λοιπόν σιγά-σιγά μας χαίρεται ο Φλεβάρης και δίνει τόπο στην άνοιξη που έρχεται. Η γη ξυπνά μαζί με τους ανθρώπους της υπαίθρου που αρχίζουν την καλλιέργεια της γης για την σοδειά του χρόνου. Παροιμίες και τραγούδια έχουν πάρα πολλά γραφεί για τον Φεβρουάριο. Ο Φλεβάρης με νερό Κουτσός μπαίνει στο χορό. Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει Πάλι άνοιξη μυρίζει, Μα κι αν τύχει να θυμώσει Μες στα χιόνια θα μας χώσει

 

                                     ΜΑΡΤΙΟΣ (ΜΑΡΤΗΣ)

 

Ο Μάρτιος είναι ο τρίτος μήνας του χρόνου, ο πρώτος της άνοιξης και είναι πλήρης ημερών, δηλαδή έχει 31. Ο Μάρτιος, διπρόσωπος (κρύος ή ζεστός), αποτελεί το κύκνειο άσμα του χειμώνα και ανοιγοκλείνει το μάτι στην Άνοιξη που έρχεται. Βρίσκεται δηλαδή ανάμεσα από τον Χειμώνα και την Άνοιξη και παρουσιάζει μεγάλες καιρικές διαφοροποιήσεις, ακόμη και κατά την διάρκεια της ίδιας ημέρας. Είναι ο πιο ασταθής και ο πιο ευμετάβολος μήνας του χρόνου, όπου η κακοκαιρία συναγωνίζεται την καλοκαιρία. Ο Μάρτης είναι ο μεταβατικός μήνας μεταξύ χειμώνα και άνοιξης, γνωστός και ως γδάρτης και ως κακός παλουκοκαύτης . Αυτοί οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί σχετίζονται με τα συχνά δυνατά κρύα (όποιος έχει ζήσει σε ορεινό μέρος της Ελλάδας ξέρει ότι ο Μάρτης είναι χιονιάς), που παλιότερα ανάγκαζαν τους ανθρώπους να κάψουν ακόμα και τα παλούκια, δηλ. τους ξύλινους φράχτες των σπιτιών, για να ζεσταθούν, έχοντας εξαντλήσει το χειμώνα που προηγήθηκε τα αποθέματα καύσιμων υλών. Οι πρώτες μέρες του Μάρτη θεωρούνται από τη λαογραφία μας μεταφυσικά επικίνδυνες, επειδή στα χωριά κυριαρχούν τα βράδια κάποιες φθοροποιές υπάρξεις, οι «δρίμες». Γι' αυτό, λέει, την 1η του Μάρτη συνηθίζουμε να φοράμε βραχιολάκι από κόκκινη και άσπρη κλωστή που έχει «μαγική» δύναμη και μας προφυλάσσει από τον ήλιο και άλλα κακά. Από την 1η έως την 31 Μάρτη τα παιδιά φορούν στο χέρι τους ένα βραχιολάκι από στριμένη κλωστίτσα κόκκινη και άσπρη για να μην τους "πιάσει" ο ανοιξιάτικος ηλιος. Η κόκκινη κλωστίτσα συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού "χιονόφιλος" που ανθίζει το Μάρτη. Το βραχιολάκι αυτό αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα , η το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι για να το πάρει να φτιαξει τη φωλιά του. Το έθιμο γιορτάζεται και στα Σκόπια με την ονομασία "μάρτινκα", στην Αλβανία ως "μερόρε" Στην Ρουμανία σύμφωνα με την μυθολογία ο Θεός-Ηλιος μεταμορφώθηκε σε νεαρό άντρα και κατέβηκε στη Γη για να πάρει μέρος σε μια γιορτή. Ενας δράκος όμως τον απήγαγε με αποτέλεσμα να χαθεί και να βυθιστεί ο κόσμος στο σκοτάδι. Μια μέρα ενας νεαρός με τους συντρόφους σκότωσαν τον δράκο και απελευθέρωσαν τον ήλιο φέρνωντας την Ανοιξη. Ο νεαρός έχασε τη ζωή και βάφτηκε κόκκινο το χιόνι απο το αίμα του. Από τότε συνηθίζεται όλοι οι νέοι συνηθίζουν να πλέκουν το "Μαρτισόρ" που η κόκκινη κλωστή συμβολίζει το αίμα του νεαρού και την αγάπη προς τη θυσία και η άσπρη κλωστή συμβολίζει την αγνότητα.

                          

                                           ΑΠΡΙΛΙΟΣ(ΑΠΡΙΛΗΣ)

 

Ο Απρίλιος ή Απρίλης είναι ο τέταρτος μήνας του έτους κατά το Γρηγοριανό Hμερολόγιο και έχει 30 ημέρες. Η λέξη "Απρίλιος" ετοιμολογείται από το λατινικό ρήμα aperio, που σημαίνει «ανοίγω». Είναι ο μήνας κατά τον οποίο ο καιρός «ανοίγει» και έρχεται η Άνοιξη. Το πρωταπριλιάτικο ψέμα, έχει τις ρίζες του στον 15ο αιώνα και που τελικά επικράτησε τις μέρες μας και έχει γίνει πλέον έθιμο. Το πρωταπριλιάτικο ψέμα ξεκίνησε αρχικά από την Γαλλία, στην οποία για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα η πρώτη του Απρίλη είχε καθιερωθεί ως πρωτοχρονιά. Έτσι ενώ όλη η άλλη Ευρώπη την πρωτοχρονιά την γιόρταζε την 1 Ιανουαρίου, οι Γάλλοι, ήταν οι μοναδικοί που ξεχώριζαν, και την γιόρταζαν την 1 Απρίλη. Όταν το 1564 ο βασιλιάς Κάρολος θ' αποφάσιζε να το αλλάξει, καθιερώνοντας ως πρώτη του έτους την 1 Ιανουαρίου, συνάντησε έντονες αντιδράσεις από ορισμένους ένθερμους οπαδούς του εθίμου, οι οποίοι επέμεναν σε πείσμα όλων των άλλων να γιορτάζουν σαν πρωτοχρονιά την Πρωταπριλιά. Οι άλλοι που δέχτηκαν την αλλαγή πείραζαν τους «παραδοσιακούς» με κάλπικα πρωτοχρονιάτικα δώρα και πιπεράτα ψέματα. Αλλη εκδοχή είναι η εξής: Οι Γάλλοι πάλι ονόμαζαν το πρωταπριλιάτικο ψέμα «ψάρι του Απρίλη» και η εξήγηση είναι, ότι οι Κέλτες λόγω του καλού καιρού άρχιζαν το ψάρεμα την πρώτη Απριλίου. Όμως συχνά η φτωχή ψαριά διέψευδέ τις ικανότητες τους, και οι ψαράδες γύριζαν στα σπίτια τους μ' άδεια τα χέρια, αλλά με την φαντασία να οργιάζει και να διηγούνται πολλά ψεύτικα συμβάντα κατά τις ημέρες που ψάρευαν. Στην Ελλάδα διαφοροποιήθηκε το έθιμο και πήρε την γνωστή ελληνική χροιά . Η βασική ιδέα βέβαια παρέμεινε ίδια. Λέμε αθώα ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουμε το «θύμα» μας. Σε κάποιες περιοχές της πατρίδας μας, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά. Παροιμίες: «O Απρίλης με τα λουλούδια και ο Μάης με τα ρόδα». «Ο Μάης έχει το όνομα και ο Απρίλης τα λουλούδια». «Ο Απρίλης έχει την δροσιά και ο Μάης τα λουλούδια». «Αν κάνει ο Μάρτης δυο νερά κι ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά σε κείνο το ζευγά που 'χει πολλά σπαρμένα». «Και τ' Απριλιού τις δεκαχτώ, πέρδικα ψόφησε στ' αβγό».

 

                                              ΜΑΪΟΣ  (ΜΑΗΣ)

 

Αττικός μήνας: ΘΑΡΓΗΛΙΩΝ (19 Μαΐου - 17 Ιουνίου)
Πρωτομαγιά, Ανθεστήρια ή «αρχαιότερα Διονύσια».
Η μέρα συμβολίζει την τελική νίκη της άνοιξης πάνω στο χειμώνα και γι' αυτό επιλέχτηκε ως εργατική γιορτή και μέρα μνήμης των κοινωνικών αγώνων.
Στα Ανθεστήρια αναταινόταν ο «σκοτωμένος» Ευάνθης -επίθετο του Διονύσου-
που απ' το χυμένο αίμα του φύτρωσε η άμπελος.
Ο Μάιος είναι ο 5ος μήνας του χρόνου, που αντιστοιχεί με τον αρχαίο μήνα Θαργηλιώνα, και τον εόρταζαν με τα περίφημα Ανθεοφόρια, και αφιερωμένος στη θεά της γεωργίας Δήμητρας και της κόρης της Περσεφόνης, που τον μήνα αυτόν βγαίνει από τον Άδη κι έρχεται στη γη. Μα και στην αρχαία Ρώμη, γίνονταν γιορτές που τις έλεγαν "ροσύλλια". Την γιορτή αυτή την κράτησαν και οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες.
Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, γιορτάζουν και σήμερα τα "ροσσύλια" όχι το Μάη αλλά το Σάββατο της Πεντηκοστής που είναι γιορτή πένθους. Την ημέρα αυτή στολίζουν τους τάφους των πεθαμένων συγγενών τους.
Όταν οι Ρωμαίοι κατάκτησαν την Ελλάδα, η γιορτή της Πρωτομαγιάς, δεν έπαψε να υπάρχει αλλά πλουτίστηκε γιατί πίστευαν και οι δύο λαοί, ότι τα λουλούδια αντιπροσωπεύουν την ομορφιά των θεών και φέρνουν δύναμη, δόξα , ευτυχία και υγεία.

Ονομασία Μάη 

Ο Μάιος ονομάστηκε έτσι από τη ρωμαϊκή θεότητα Maja (Μάγια).
Το όνομα Μάγια προήλθε από την ελληνική λέξη Μαία (που σημαίνει τροφός και μητέρα) τη μητέρα του Ερμή, που ήταν προσωποποίηση της γόνιμης Μάνας-Γης.
Επειδή συνηχεί με τη μαγεία, θεωρείται μήνας ευνοϊκός γι' αυτήν.

Η πρώτη μέρα του Μάη, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, συνδέεται με τη νίκη της Άνοιξης κατά του Χειμώνα και την ήττα του θανάτου από τη ζωή. Η φυσιογνωμία του Μαίου στη λαϊκή αντίληψη είναι δίσημη: συνυπάρχει σ' αυτήν το καλό και το κακό, η αναγέννηση και ο θάνατος.
Αργότερα, η αρχική αυτή έννοια χάθηκε και τα έθιμα επιβίωσαν απλώς ως λαϊκές γιορτές, από τις ελάχιστες χωρίς θρησκευτικό περιεχόμενο που έχουν διατηρηθεί ως τις μέρες μας με εκδηλώσεις που απαντώνται στον λαϊκό πολιτισμό πολλών ευρωπαϊκών λαών.

Λαϊκές ονομασίες
Ο Μάιος, πέμπτος μήνας του χρόνου, είναι ο μήνας ο Καλομηνάς, ο Λούλουδος, ο Τριανταφυλλιάς. Τα λουλούδια ανθίζουν, στα δέντρα κρέμονται νόστιμοι καρποί κι όλη η φύση οργιάζει στα καταπράσινα λιβάδια.

Αρχαίες εορτές το μήνα Μάιο
Τα Ανθεστήρια
Ήταν η γιορτή των λουλουδιών. Ήταν η πρώτη επίσημη γιορτή ανθέων των Ελλήνων. Με μεγαλοπρέπεια βάδιζαν προς τα ιερά πομπές με κανηφόρες, που έφερναν άνθη. Τα Ανθεστήρια διαδόθηκαν και πήραν πανελλήνια μορφή.
Ιερά Θαργήλια
Τότε πρόσφεραν τις απαρχές του θερισμού των δημητριακών στη Δήμητρα. Δρώμενο των Θαργηλίων ήταν το μαστίγωμα της βουλίμου: πείνας.Στα Θαργήλια, γιορτή που έδινε και το όνομά της σ' ολόκληρο τον μήνα (που αντιστοιχούσε κατά ένα μέρος στον δικό μας Μάιο), σχημάτιζαν μια λατρευτική πομπή προς τιμή του Ήλιου και των Ωρών (=Εποχών), που συντελούσαν στην ωρίμανση των καρπών. Στην πομπή περίφεραν ένα πράσινο κλαδί που μόλις είχε αποκτήσει φύλλα. Το τύλιγαν με ταινίες και κρεμούσαν σε αυτό σύκα, διάφορα ψωμάκια και μικρά φλασκιά γεμάτα κρασί, λάδι και μέλι. Το κλαδί στο τέλος της γιορτής τοποθετούνταν στις θύρες των ναών και των σπιτιών όπου έμενε ώσπου να ξεραθεί για να καεί και να αντικατασταθεί την επόμενη χρονιά από ένα νέο.
Τα Θαργήλια ήταν αγροτική γιορτή. Γινόταν προσφορά των πρώτων καρπών της νέας συγκομιδής στους θεούς, με σκοπό ο άνθρωπος να ευχαριστήσει το θείο για όσα του πρόσφερε και να εξασφαλίσει τη συνέχιση της εύνοιάς του.
Στους ρωμαϊκούς χρόνους το μήνα Μάιο, γιόρταζαν τα «Λεμούρια» μια γιορτή προς τιμή των νεκρών. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι παρίσταναν τον Μάιο σαν έναν άνδρα μεσήλικα ντυμένο με χιτώνα και φαρδιά μανίκια έχοντας στο κεφάλι του καλάθι με λουλούδια, ενώ στα πόδια του ένα παγώνι είχε ανοίξει τη μεγάλη του ουρά.

Στα βυζαντινά χρόνια
Στα βυζαντινά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη πραγματοποιούνταν ειδική τελετή στο Στάδιο της πόλης με την παρουσία του αυτοκράτορα στη διάρκεια της οποίας ο λαός υποδεχόταν με ύμνους τον ερχομό της άνοιξης.

Έθιμα το μήνα Μάιο

Μαγιάτικο στεφάνι ή μαγιοστέφανο
«Πιάνω το Μάη» - Έθιμο Πρωτομαγιάς

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς έχει να κάνει με την ανθρώπινη χαρά για την άνοιξη, τη βλάστηση. Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το μαγιάτικο στεφάνι στην πόρτα των σπιτιών από διάφορα άνθη και καρπούς.
Την πρώτη μέρα του Μάη, αναζητούμε στη Φύση την ομορφιά και τη δροσιά της Άνοιξης. Κόβουμε λουλούδια από τους αγρούς για να πλέξουμε πολύχρωμα στεφάνια που θα κρεμάσουμε στη συνέχεια στις πόρτες των σπιτιών.
Το έθιμο της Πρωτομαγιάς να στολίζουμε τις πόρτες των σπιτιών με στεφάνια λουλουδιών έρχεται από τα πολύ παλιά χρόνια και τότε συμβόλιζε την υποδοχή της δύναμης της φύσης στο σπιτικό.
Στα μέρη της Μικράς Ασίας σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά.
Το μαγιάτικο στεφάνι στόλιζε τις πόρτες των σπιτιών ως του Αϊ - Γιαννιού του Θεριστή και τότε το καίγανε στις φωτιές του αγίου.
Το μαγιοστέφανο, φτιάχνεται από εφτά ειδών λουλούδια και έχει δύναμη μαγική-αποτροπιαστική. Σε κάθε στεφάνι βάζουν σκόρδο για τη βασκανία, αγκάθι για τον εχθρό, στάχυ για να φέρει ευφορία.
Για να πιάσουν οι ευχές που έκαναν οι νοικοκυρές παλιότερα, το μαγιάτικο στεφάνι έπρεπε να γίνεται από συγκεκριμένα λουλούδια:
Ανθισμένο σπίτι: Tραντάφυλλα, γαρούφαλα, βιόλες, πασκαλιές (λιλά), γεράνια.
Ευτυχία του σπιτιού: Kλωνάρια ανθισμένα από αγιόκλημα και από ελιά.
Γεμάτο σπίτι: Στάχια και λουλούδια του κάμπου, όπως μαργαρίτες, παπαρούνες.
Για τη γλωσσοφαγιά: Μια κουκκιά (φυτό) με τις ρίζες και τους καρπούς της .
Για την αγάπη των κοριτσιών του σπιτιού: Eνα κλωνάρι λιγαριά.
Για το μάτι: Eνα κεφάλι σκόρδο, κρεμασμένο στη μέση στο στεφάνι για να φαίνεται.
Στα Δωδεκάνησα , μαζεύουν ένα λουλούδι που το λένε "ανοιχτομάτη" και
πιστεύουν πως όποιος το έχει είναι πάντα γερός και τυχερός.
Μια δοξασία σχετική με το Μάη αναφέρεται στο πρωινό νερό και
την πρωινή του δροσιά που έχει εξαγνιστική και ανανεωτική δύναμη.

Το αμίλητο νερό την Πρωτομαγιά

Σε νησιά του Αιγαίου την Πρωτομαγιά, τα κορίτσια σηκώνονταν την αυγή και έπαιρναν μαζί τους τα λουλούδια, που είχαν μαζέψει από την παραμονή και πήγαιναν στα πηγάδια να φέρουν το «αμίλητο νερό» (αμίλητο γιατί το κουβαλούσαν χωρίς να μιλούν).
Όταν το έφερναν στο σπίτι, πλένονταν όλοι με αυτό.

Ο Μάης των Αγροτών - Πρωτομαγιά

Οι αγρότες επιλέγουν να φτιάξουν το Μάη τους με πρασινάδες και καρπούς,
σκόρδο για τη βασκανία και αγκάθι για τον εχθρό.
Στο Ρέισδερε της Σμύρνης, οι αγρότες, την παραμονή της Πρωτομαγιάς πήγαιναν στην εξοχή για να κόψουν οτιδήποτε είχε καρπό: σιτάρι, κριθάρι, κλαδιά συκιάς με τα σύκα, σκόρδα, κρεμμύδια, κλαδιά αμυγδαλιάς με τα αμύγδαλα, κλαδιά ροδιάς με τα ρόδια.
Στην Αγιάσο, κάνουν στεφάνια από όλα τα λουλούδια και βάζουν μέσα "δαιμοναριά", άγριο χόρτο με πλατιά φύλλα και κίτρινα λουλούδια για να δαιμονίζονται οι γαμπροί. Στη Σέριφο, αποβραδίς, κρεμούν στην πόρτα ένα στεφάνι από λουλούδια τσουκνίδες, σκόρδο και κριθάρι.

Μαγιόξυλο

Σε χωριά της Κέρκυρας, οι κάτοικοι περιφέρουν έναν κορμό κυπαρισσιού, ο οποίος είναι σκεπασμένος με κίτρινες μαργαρίτες και γύρω του έχει ένα στεφάνι με χλωρά κλαδιά. Με το μαγιόξυλο αυτό, οι νέοι εργάτες ντυμένοι με κάτασπρα παντελόνια και πουκάμισα και κόκκινα μαντήλια στο λαιμό βγαίνουν στους δρόμους, τραγουδώντας το Μάη.


Μαγιόπουλο - Πρωτομαγιάς έθιμο

Τα έθιμα της Πρωτομαγιάς περιλαμβάνουν μιμικές πράξεις για άμεση και παραστατική αναπαράσταση της αναγέννησης της φύσης.
Η ανάσταση του Μαγιόπουλου (που το ονομάζουν ακόμα Φουσκοδένδρι ή Ζαφείρη).
Ένας έφηβος στολισμένος με λουλούδια εμιμείτο στους αγρούς τον πεθαμένο τάχατες Διόνυσο. Χορός από προσωπιδοφόρους τον συνοδεύει τραγουδώντας.
Οι κόρες του χωριού, οι «Ευανθίες», (ως μυροφόρες) του τραγουδούσαν τον «Κομμό»: το θρήνο και τον οδυρμό, όσο να αναστηθεί και μαζί με αυτόν όλη η φύση.
Κομμός:
«Ποιος σόκοψε τις ρίζες σου και στέγνωσε η κορφή σου.
Τι μόκαμες λεβέντη μου, τι μόκαμες ψυχή μου.
Ξεσφάλισε τα μάτια σου».
Σύμφωνα με τους λαογράφους, το έθιμο αυτό έχει την αρχή του στα Αδώνια των αρχαίων.
«Τον Ζαφείρη τον παρίσταναν και διά μικρού ξύλινου ειδώλου νέου ανδρός, που το επήγαινον εις την εκκλησίαν να λειτουργηθεί.
Έπειτα το μετέφεραν εις το λιβάδι όπου ετελείτο το δρώμενον».
Στον Άγιο Λαυρέντιο του Βόλου, ο Μάης ενσαρκώνεται στο Μαγιόπουλο, ένα παιδί στολισμένο με λουλούδια. Στη Ναύπακτο, το μαγιόπουλο συνοδεύουν γέροι με φουστανέλες βαστώντας στο ένα χέρι κουδούνια, στολισμένα με ανθισμένη ιτιά.
Στο Ζαγόρι της Ηπείρου, τα κορίτσια του χωριού παίζουν το Ζαρείφη.
Ένα παιδί, ξαπλώνει στο χλωρό χορτάρι και τα κορίτσια το στολίζουν με άνθη και πράσινα κλαδιά. Ύστερα, κάθονται γύρω του και αρχίζουν το θρήνο και τον οδυρμό.
Το ίδιο έθιμο, τελείται την Πρωτομαγιά και στην Καστανιά Στυμφαλίας και ονομάζεται Φουσκοδέντρι.
Η ανάσταση του Μαγιόπουλου: ένας έφηβος μιμείται στα ξέφωτα του δάσους τον πεθαμένο Διόνυσο. Κοπέλες τον στόλιζαν με άνθη και του τραγουδούσαν τον «κομμό, το θρήνο και τον οδυρμό, μέχρι που να «αναστηθεί» και μαζί με αυτόν όλη η φύση.
Παλιά κάθε νέος έβαζε στο πέτο του σακακιού του ένα γαρύφαλλο ή ένα μπουμπούκι τριαντάφυλλο που το λένε "Μαγιόπουλο" και τα κορίτσια στόλιζαν τα μαλλιά τους με άνθη και τις λένε "Μαγιοπούλες".
Χόρευαν και λέγανε το μαγιάτικο τραγούδι
Τώρα είναι Μάης και άνοιξη
τώρα είναι το καλοκαίρι
τώρα κι ο ξένος βούλεται
στον τόπο του να πάει.
Βάζει τα πέταλα χρυσά
και τα καρφιά ασημένια
και τα χαλινοχάμουρα
κι αυτά μαλαματένια

το Πήδημα της φωτιάς

Παραμονή Πρωτομαγιάς, νέοι και γυναίκες μεγάλης ηλικίας μαζεύονται μόλις δύσει ο ήλιος και ανάβουν φωτιές με ξερά κλαδιά που έχουν συγκεντρώσει αρκετές μέρες πριν. Όσο η φωτιά είναι αναμμένη οι γυναίκες χορεύουν κυκλικούς χορούς γύρω από τη φωτιά και τραγουδούν παραδοσιακά τραγούδια για την Πρωτομαγιά
Το Μάη που σήμερα προβάλλει στη γη
χορεύει το πρόβατο, τ 'αρνάκι βελάζει
κι η νύφη που στόλισαν χορεύει και πάλι
Ο Μάιος μας έφτασε , εμπρός βήμα ταχύ
να τον προϋπαντήσουμε παιδιά στην εξοχή.
Πάμε κι εμείς να πάρουμε μη χάνουμε καιρό
Μας λείπει ένα τριαντάφυλλο κι ένα κλαρί χλωρό
όξω ψύλλοι , μέσα Μάη

Τα νέα παιδιά, αφού βρέξουν τα μαλλιά και τα ρούχα τους, πηδούν πάνω από τις φωτιές σαν μία συμβολική πράξη που αποσκοπεί στο να διώξει τον χειμώνα και την αρρώστια. Στην συνέχεια όλοι παίρνουν έναν δαυλό από φωτιά και την πηγαίνουν στο σπίτι τους για να φύγουν όλα τα κακά

Έθιμα Αναγέννησης Μάη

Πολλά έθιμα της Πρωτομαγιάς, ξεκινούν από την αντίληψη ότι ο Μάιος
κάνει τα πάντα νέα. Μια νέα ζωή αρχίζει για τον άνθρωπο, όπως και για τη Φύση.
Σε πολλά μέρη, όλα μέσα στο σπίτι πρέπει να ανανεωθούν.
Στα Άγραφα, την Πρωτομαγιά, αδειάζουν από το βράδυ τα δοχεία. Δεν αφήνουν στάλα νερό μέσα. Τα ξημερώματα, τα κορίτσια παίρνουν τις στάμνες και πηγαίνουν στη βρύση. Την αλείφουν με βούτυρο, τη στολίζουν με λουλούδια, παίρνουν νερό και το πηγαίνουν σπίτι. Με το νερό αυτό, βάζουν μικρά παιδιά, τα οποία είναι καθαρά, να βρέξουν τους κάδους, όπου κοπανούν το γάλα και τα ζώα.
Στο Ξηροχώρι της Εύβοιας, τα κορίτσια στολίζουν με λουλούδια και τα πηγάδια.
Στην Κορώνη, το ράντισμα αυτό γίνεται με θαλασσινό νερό το οποίο ρίχνουν για το καλό, ακόμα και στα κεφάλια των παιδιών τους.
Την ημέρα της πρωτομαγιάς πρωί- πρωί, οι νοικοκυρές των σπιτιών σηκώνονταν νωρίς  για να δουν τι τους είχαν εναποθέσει άλλοι έξω από την πόρτα τους. Στεφάνι, τριαντάφυλλο, αν είχαν λεύτερες κόρες ή αγκάθι, κάποιοι που δεν συμπαθούσαν την οικογένεια.
Την Πρωτομαγιά , στην Σκόπελο ,πλέκουν στεφάνια με λουλούδια και
τα χαρίζει η νύφη στην πεθερά.Το στεφάνι πρέπει να έχει οπωσδήποτε μια μεγάλη κορδέλα, που την δένουν φιόγκο και στερεώνουν επάνω του ένα χρυσό νόμισμα,
τον πρώτο χρόνο. Συνοδεύεται με καλαθάκι γεμάτο κουλουράκια
και την απαραίτητη κανάτα, που περιέχει γάλα και καφέ.
Τα χαράματα της Πρωτομαγιάς στην Κοζάνη, όλα τα κορίτσια του χωριού ντύνονται με τοπικές παραδοσιακές φορεσιές και βγαίνουν έξω από το χωριό. Εκεί μαζεύουν λουλούδια και κάνουν στεφάνια. Τρίβουν τα μάγουλά τους για να κοκκινίσουν με τις "κουκλίτσες" (παπαρούνες) και δένουν στο κεφάλι ή στη μέση χλωρή βρίζα για να μην πονούν. Στη συνέχεια χορεύουν και τραγουδούν παλαιά δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στο Μάη και αργότερα, μέσα στο πρωινό, κατεβαίνουν στην πλατεία του χωριού όπου και χορεύουν κρατώντας λουλούδια .

"Μαγικό" διώξιμο των φιδιών, ποντικών και
ενοχλητικών ζωυφίων - Ξόρκια Πρωτομαγιάς

Στην Ήπειρο, την παραμονή της Πρωτομαγιάς, τα παιδιά πηγαίνουν στους κήπους, χτυπώντας μαγειρικά σκεύη και λέγοντας
" Όξω ψύλλος και ποντίκι,
Μες' αρνί με το κατσίκι"

Ενήλικες και παιδιά για να προστατεύονται όλο το χρόνο
από τα φίδια, τη Πρωτομαγιά δεν έμπαιναν για δουλειές
στα χωράφια και ευκαιρίας δοθείσας έλεγαν το ξόρκι εναντίον των φιδιών:
Σήμερα Πρωτομαγιά
Βγαίνουν τα φίδια απ΄ τη φωλιά
Ούτε ήλιος να τα δει
Ούτε μπροστά μου να φανεί

Μάγια

Δοξασίες σχετικές με τα μάγια, εξαιτίας της παρετυμολογίας του ονόματός του μήνα, συνδέονταν στην παράδοση του λαού με τον Μάιο και τη βλαπτική του ιδιότητα. Αυτό οφείλεται στο ότι κατά τα ρωμαϊκά χρόνια τελούνταν γιορτές προς τιμήν των νεκρών. Ήταν ο μήνας των νεκρών και οι θνητοί δεν έπρεπε να τους προσβάλλουν. Σε πολλά μέρη δε γίνονται γάμοι το μήνα Μάιο.
Παλιότερα, που η πίστη διατηρούσε στοιχεία δεισιδαιμονίας, μία από τις κουλούρες της Μεγάλης Πέμπτης φυλαγόταν στο εικονοστάσι για να καταναλωθεί την Πρωτομαγιά, για να προστατεύονται τα μέλη της οικογένειας από τα μάγια.
Πολλοί πιστεύουν ακόμη και σήμερα ότι ο Μάιος είναι ο μήνας που πιάνουν τα μάγια και οι μάγισσες. Πιστεύουν ότι τη νύχτα της Πρωτομαγιάς, μπορούν να κλέψουν τη σοδειά, όπως το γάλα των ζώων τους.

Το έθιμο του Κλήδωνα

Την παραμονή της πρωτομαγιάς τα κορίτσια του χωριού στο δήμο Κόζιακα, μαζεύουν κλήδωνα (είδος λουλουδιού) και άλλα λουλούδια και τα βάζουν μέσα σε μια στάμνα. Στη συνέχεια, κάνουν το γύρο του χωριού κρατώντας την και τραγουδώντας:
"Συμμαζευτείτε λυγερές να βάλουμε τα κλήδωνα.
Να μπουν ξανθά, να μπουν λαμπρά καλορίζικα...".

Έπειτα, μαζεύονται στην πλατεία του χωριού και χορεύουν γύρω από την καλύβα, την οποία έφτιαξαν την ίδια ημέρα τα αγόρια του χωριού. Όταν τελειώσουν το χορό, κρύβουν τη στάμνα με τα λουλούδια από τα αγόρια και εκείνα ψάχνουν να τη βρουν. Το επόμενο βράδυ, τα κορίτσια με τη στάμνα γεμάτη λουλούδια γυρίζουν στους δρόμους του χωριού τραγουδώντας αυτήν τη φορά:
"Συμμαζευτείτε λυγερές για να βγάλουμε τα κλήδωνα.
Να βγουν ξανθά, να βγουν λαμπρά καλορίζικα...".

Τέλος, μαζεύονται στην πλατεία όπου φανερώνουν τη στάμνα και βγάζουν από μέσα τα λουλούδια, ευχόμενες για την καλή τους τύχη. Στη συνέχεια, θα κάψουν την καλύβα και γύρω από αυτή θα στηθεί χορός από τα κορίτσια και τα αγόρια .

Το Πρωτομαγιάτικο έθιμο της "πιπεριάς"

Aπό τα χαράματα της Πρωτομαγιάς, ντύνουν έναν άνθρωπο του χωριού «πιπεριά».
Τον βάζουν σε όλο το σώμα του φτέρες, τόσες πολλές που τον σκεπάζουν ολόκληρο. Του κρεμάνε ένα κουδούνι και αυτός είναι ο «πιπεριάς». Ακολουθεί ένας άλλος συγχωριανός, που βαστάει ένα τσαπί, ακουμπισμένο στην πλάτη του.
Αυτός είναι ο «γεωργός». Πίσω τους ακολουθεί μια μεγάλη ομάδα.
Μπροστά ο «πιπεριάς» με το «γεωργό» και πίσω οι άλλοι,
γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι σε όλο το χωριό και τραγουδάνε:
«Πιπεριά γλυκιά ροδιά
γλήγορα στον Αη-Λια
κι Αη-Λιάς στον ουρανό
για να βρέξει θιος νερό
για τα στάρια, για τα κθάρια
για τ' φτωχού τα παρασπόρια
κάθε στάχυ και πινάκι
και χειρόβολο δεμάτι
Γούρνες γούρνες το κρασί
αυλάκια αυλάκια το νερό
κι ο γιωργός με το τσαπί
να στουμών' καλά τη γη».

Μόλις λένε το τραγούδι, ο νοικοκύρης του σπιτιού τους ραντίζει με νερό.
Ο «γεωργός» τότε με το τσαπί βαράει δύο τσαπιές στο χώμα έξω από το σπίτι.
Ο νοικοκύρης ύστερα τους φίλευε και φεύγουν. Με τα χρήματα που θα μαζέψουν κάνουν γλέντι το μεσημέρι στην πλατεία του χωριού και μαζεύονται όλοι οι χωριανοί για να φάνε και να πιούνε.
Στις Ροβιές ο «πιπεριάς» φοράει κι αδιάβροχο, γιατί τον καταβρέχουν με τις μάνικες. Εκτός από φτέρες, τον σκεπάζουν με στάρια, κριθάρια και κλωνάρια από φοινικιές. Του φοράνε πολλά κουδούνια και το σχοινί που τα δένουν είναι αρκετά μακρύ, για να τον τραβάνε όσοι τον ακολουθούν. Το τραγούδι που τραγουδούν είναι:
"Πιπεριά πιπεριά
πιπεριά στον Αη-Λια
και ο Αη-Λιάς στον Ουρανό
για να ρίξ' ο θιός νερό
για τα στάρια, για κθάρια
του θεού τα παραγάδια
κι ο Ψαρός με το τσαπί
να χαλάει την αυλή»
Στην Ιστιαία «πιπεριά» ντύνεται μια γυναίκα λυγερόκορμη.
Το τραγούδι που λένε μοιάζει με του Αρτεμισίου, με τη διαφορά ότι δεν ακούγονται οι στίχοι «κάθε στάχυ και πινάκι / και χειρόβολο δεμάτι»,
ενώ οι δύο τελευταίοι στίχοι είναι «πιπερός με το τσαπί / να στομώσει το νερό».

Πρωτομαγιά στα Ξηρονορίτηκα χωριά- έθιμα της ημέρας

Την παραμονή της πρωτομαγιάς στα Ξηρονορίτηκα χωριά λούζονταν, άλλαζαν, σταματούσαν να γνέθουν και άναβαν το καντήλι. Πρωί- πρωί οι νοικοκυρές έκοβαν κοτσικόβεργες, αγριολούλουδα από τις αποκράδες, έπλεκαν και κρέμαγαν πάνω από την κύρια είσοδο του σπιτιού το Μαγιάτικο στεφάνι. Νύχτα ακόμη πριν φέξει η μέρα, δάγκωναν σκόρδο για το μάτι και κουμπώναν. Με το κούμπωμα επιτίθενται για να κατανικήσουν ανθρώπους, πνεύματα, πουλιά, ζώα και φυσικά φαινόμενα ή να αποκρούσουν τις κακές διαθέσεις που στρέφονταν εναντίον τους.
Επαναλάμβαναν τρεις φορές:
σε κούμπωσα σε κλείδωσα
σαΐτα στο λαιμό σου...

Με το κούμπωμα της Πρωτομαγιάς στρέφονταν εναντίον των πουλιών που κελαηδούν και εναντίον των γαϊδάρων που γκαρίζουν. Οι ενήλικες έτρωγαν καλά το πρωί και είχαν μεγάλο φόβο μην ακούσουν λάλημα τρυγονιού (είναι η μεγάλη Εαρινή αποδημία προς βορρά των μεταναστευτικών πουλιών αυτές ακριβώς τις μέρες). Εάν άκουγαν να κελαϊδεί τρυγόνα τότε έτρεχαν να δουν το κλαδί που καθόταν το πουλί. Εάν το κλαδί ήταν χλωρό, τότε πάει καλά, εάν όμως το κλαδί ήταν ξερό τότε αυτός κουμπωνόταν και περίμενε να πεθάνει πολύ γρήγορα. Οι γυναίκες κούμπωναν, απέκρουαν τον γάιδαρο, γιατί το γκάρισμά του τον Μάη είναι ξεδιάντροπο κάλεσμα ερωτικού συντρόφου. Τα παιδιά κούμπωναν τον κούκο, απόκρουαν και ευθαρσώς δήλωναν την αποστροφή τους για την ζωή του κούκου. Ο κούκος είναι ακραία μοναχικός, φωλιά δεν φτιάχνει, τα αυγά του τα γεννάει σε φωλιές άλλων πουλιών και τα παιδιά του τα μεγαλώνουν άλλα πουλιά. Τα παιδιά μετά το πρώτο κούμπωμα έκαναν και δεύτερο δικό τους. έτρωγαν ζουγκάρια και κουμπώναν τα φίδια επαναλαμβάνοντας τρεις φορές:
Ζώγκο, ζώγκο έφαγα
Και φίδι δεν φοβάμαι

Κατά τις οχτώ το πρωί οι κοπέλες οι ανύπανδρες, έφηβες και μεγαλύτερες μαζεύονταν σ΄ ένα σπίτι και στόλιζαν με λουλούδια και πρασινάδες ένα κορίτσι οχτώ έως εννέα χρονών, την Πιπεργιά. Μια κοπέλα έπαιρνε ένα κανάτι γεμάτο νερό, μια άλλη ένα σκαλιστήρι, δύο τρεις άλλες, καλάθια για τα φιλέματα και όλη η παρέα περιφερόταν στις αυλές των σπιτιών και τραγουδούσε την Πιπεριά.
Τη στιγμή που τραγουδούσαν η κοπέλα με το σκαλιστήρι σκάλιζε το χώμα της αυλής και η κοπέλα με το κανάτι κατάβρεχε την πιπεριά και το σκαλισμένο χώμα.
Πιπεριά και λιγιργιά
γλήγορα στον αι λιά
κι Αι Λιας στον ουρανό
για να βρέξ΄ θεός νερό
για τα στάρια τα κριθάρια
του θεού τα παρασπόρια
αυλάκι αυλάκι το νερό
να το γέννημα σωρό
γούρνες γούρνες το νερό
κούπες κούπες το κρασί
πιπεριά με το τσαπί
να στομώνει το νερό.

Το γιόμα τελείωνε η γύρα και όσες κοπέλες συμμετείχαν στην Πιπεριά μαζί με άλλες παντρεμένες και ελεύθερες αλλά έμπειρες νοικοκυρές, μαζεύονταν σ΄ ένα σπίτι και επιδίδονταν να φτιάξουν σε φαγητά τα φιλέματα αλλά και άλλα που έφερναν από τα σπίτια τους. οι κοπέλες που δεν μαγείρευαν κάθονταν σ΄ ένα δωμάτιο ολόγυρα και τραγούδαγαν μέχρι να ετοιμαστεί τα φαγητά. Μετά έτρωγαν και έπιαναν το χορό, τραγούδαγαν και χόρευαν. Το απόγευμα κατέφθαναν οι μητέρες των κοριτσιών, άλλες ζωηρές γυναίκες και γριές και μετέφεραν τον χορό στην αυλή για ένα γενικό ξεφάντωμα των γυναικών μέχρι το βράδυ.

Μαγιάτικο γαϊτανάκι έθιμο Αγγλιάς

Στην σύγχρονη Αγγλία υπάρχουν έθιμα που συνδέονται με τη Πρωτομαγιά και έχουν τις ρίζες τους σε προχριστιανικές παραδόσεις των Δρυίδων.
Οι Δρυίδες ήταν Κέλτες πολυθεϊστές που ευημερούσαν στη Βρετανία πριν την εξάπλωση των Ρωμαίων, και οι οποίοι γιόρταζαν την Πρωτομαγιά ως τη μεσαία μέρα του χρόνου (αφού για τους Κέλτες ο τελευταίος μήνας του χρόνου ήταν ο Οκτώβριος).
Όταν έφτασαν στην Βρετανία οι Ρωμαίοι, έφεραν μαζί τους τα δικά τους έθιμα, και συγκεκριμένα μια πενθήμερη γιορτή των λουλουδιών, τα Floralia, που γιορταζόταν γύρω στην Πρωτομαγιά. Με τα χρόνια, τα Ρωμαϊκά Floralia συνδιάστηκαν με τα υπάρχοντα Κελτικά έθιμα, τα οποία στη συνέχεια καταπιέστηκαν από τους Χριστιανούς ως παγανιστικά, επανήλθαν τον Μεσαίωνα.
Το αγγλικό γαϊντανάκι λέγεται Maypole, δηλαδή Μαγιάτικο Κοντάρι, και είναι από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της Πρωτομαγιάς. Παλιά οι άνθρωποι συνήθιζαν να κόβουν μικρά δέντρα σε κοντάρια και να τα καρφώνουν στους κήπους τους ως ένδειξη ότι φτάνει το καλοκαίρι. Τα κοντάρια αυτά τα στόλιζαν με λουλούδια που μάζευαν την Πρωτομαγιά, και χόρευαν γύρω τους κυκλικούς χορούς γιορτάζοντας έτσι την αναγέννηση της φύσης. Γύρω στον 19ο αιώνα, πρόσθεσαν τις πολύχρωμες κορδέλες, μάλλον επηρεασμένοι από τις Ιταλικές θεατρικές παραστάσεις τις εποχής, που χρησιμοποιούσαν πολύχρωμες κορδέλες στα χορευτικά τους. Κάπως έτσι το Μαγιάτικο Κοντάρι, μια παράδοση με ρίζες στις αρχαίες ιεροτελεστίες γονιμότητας, με επιρροές από Δρυίδες, Ρωμαίους και διάφορους άλλους Ευρωπαίους, έφτασε στις μέρες μας να είναι μια πολύχρωμη γιορτή για παιδιά.

Γιορτές το μήνα Μάιο

21 Μαΐου Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης
την ημέρα της γιορτής των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στη Μακεδονία γιορτάζουν τα' Αναστενάρια. Οι αναστενάρηδες χορεύουν αντικριστά πάνω σε αναμμένα κάρβουνα βγάζοντας «ιερές» κραυγές. Ένα έθιμο, που έφεραν οι πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης και συνεχίζεται μέχρι σήμερα στο Λαγκαδά και στο χωριό των Σερρών Αγία Ελένη. Οι αναστενάρηδες πατούν πάνω στα κάρβουνα και ψιθυρίζουν "στάχτη να γίνει, στάχτη να γίνει...", για να διώξουν κάθε κακό.
29 Μαΐου άλωση της Κωνσταντινούπολης
Μέσα στις χαρές του Μαΐου έρχεται και η αποφράδα μέρα, στις 29 του μηνός, η πικρή μέρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης. Όπως λέει ο θρύλος, ο παπάς που λειτουργούσε στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας, ακούγοντας τον καλπασμό των βαρβάρων και τις κραυγές των τρομαγμένων πιστών, πήρε το δισκοπότηρο με τα ιερά σκεύη της μεταλήψεως και βγήκε από το ιερό. Εκείνη τη στιγμή, στρατιώτες μπήκαν στην εκκλησία και όρμησαν στον ιερέα, αλλά εκείνος, με σταθερό βήμα, χάθηκε μέσα από μια σχισμή του τοίχου που έκλεισε αμέσως πίσω του.

Τραγούδια για το Μάη

"Ο Μάιος μας έφτασε, εμπρός βήμα ταχύ
να τον προϋπαντήσουμε, παιδιά, στην εξοχή.

Λουλούδια ας μαζέψουμε και ρόδα και κρίνα
Στεφάνι να πλέξουμε του Μάη μ' εκείνα..."

 

                                             ΙΟΥΝΙΟΣ  (ΘΕΡΙΣΤΗΣ)

 Ο Ιούνης η Ιούνιος , είναι ο πρώτος απ' τους τρεις καλοκαιρινούς μήνες και ο έκτος στη σειρά του Ιουλιανού ημερολογίου . Ήταν αφιερωμένος , απ' τους Ρωμαίους , στη θεά Ήρα ( Juno ) , τη γυναίκα του Δία , που τη γιόρταζαν την πρώτη μέρα του μήνα . Στις 10 εξάλλου , γιόρταζαν τη θεά Εστία , γιατί στην Ευρώπη θέριζαν το στάρι και έψηναν το πρώτο ψωμί στα ιερά της Εστίας τον Ιούνη . Ο λαός του έχει δώσει κι άλλα ονόματα , που έχουν σχέση με τις γιορτές η τις δουλειές που γίνονται κατά το μήνα αυτό . Τον λένε Θ ε ρ ι σ τ ή , γιατί θερίζουν , Ε ρ ι ν ι α σ τ ή   η  Ο ρ ν ι α σ τ ή από το ρήμα ερινιάζω η ορνιάζω . Τον λένε και Άι Γιάννη η  Άι Γιαννίτη απ' τη γιορτή τ' Άι Γιάννη , που πέφτει στις 24 του Ιούνη κι είναι η πιό σημαντική μέρα του μήνα .

 

                                         ΙΟΥΛΙΟΣ (ΑΛΩΝΑΡΗΣ)

Αττικός μήνας: ΕΚΑΤΟΜΒΑΙΩΝ (17 Ιουλίου-15 Αυγούστου)
Ίουλος στα ελληνικά ονομάζεται το πρώτο χνούδι που φαίνεται στα μάγουλα των αγοριών.
Οι Ρωμαίοι έδωσαν αυτό το όνομα στο μήνα για να τιμήσουν τον θεοποιημένο Ιούλιο Καίσαρα
(που γεννήθηκε στις 7 Ιουλίου 44 π.Χ.).
Εκατομβαιών: Η λέξη παράγεται από την εκατόμβη που σήμαινε θυσία εκατό βοδιών.
Επρόκειτο για τη μαγική πράξη πολλαπλασιασμού των βοδιών.
«Θυσίαζαν ένα για ν' αποκτήσουν εκατό».
Ονομάζεται Αλωνάρης.

Γιορτές το μήνα Ιούλιο

Υακίνθου μάρτυρος, στις 3 Ιουλίου.
Κηρύκου και Ιουλίτης στις 15 Ιουλίου.
Της Αγίας Μαρίνας στις 17 Ιουλίου.
Στο Δεμάτι της Ηπείρου, μετά τη Θεία Λειτουργία, θυσιάζουν βόδι.
Ο ιερέας «διαβάζει» το ζώο και η σφαγή γίνεται σε λάκο που τον ανοίγουν στην αυλή της εκκλησίας.
Του Προφήτη Ηλία στις 20 Ιουλίου.
Στα ξωκλήσια του στις κορυφές των βουνών γίνονταν αλεκτροθυσίες στο Αλμαλί της Ανατολικής Θράκης, επειδή ο πετεινός εθεωρείτο «άγγελος της ημέρας και συνεπώς σύμβολο του θεού Ηλίου».
Απολλωνίου μάρτυρος στις 23 Ιουλίου.
Ολυμπιάδος στις 25 Ιουλίου.
Της Αγίας Παρασκευής στις 26 Ιουλίου.
Στα χωριά της Κυζίκου της Μ. Ασίας γίνονταν τελετές μαιναδισμού μετ' αλαλαγμού και ενθέου χορίας, επιβίωση του Χορού των Βακχών που βλέπουμε στο θέατρο.
[Ο ενθουσιασμός των διονυσιακών τελετών παράγεται από την έν-θους (των εν+θεός). Σήμαινε κατέχομαι εν-τός μου από «θεϊκό πνεύμα» κι έτσι η ψυχή μου υποχρεωτικά εξ-ίσταται: βρίσκεται σε κατάσταση έκ-στασης όπως αυτή της Πυθίας.]
Οι γυναίκες στο Βαθύ της Κυζίκου πάθαιναν την «τρέλα του Βαθιού». Πιάνονταν με τα δύο χέρια από το τέμπλο και χτυπούσαν το κεφάλι τους πάνω στις εικόνες. «Ενθουσιασμένες», σε «έκσταση», έβγαιναν από το ναό χοροπηδώντας. Τριγύριζαν στο χωριό ως μαινάδες κι αλίμονο στο σερνικό που θα συναντούσαν.
Την επομένη του Αγίου Παντελεήμονος στις 27 Ιουλίου.

 

                                       ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

 

Αύγουστος ήταν ο έκτος μήνας του ρωμαϊκού ημερολογίου. Η λέξη παράγεται από τη λατινική Augeo, που σημαίνει Αύξω: αυξάνω. Στη διάρκειά του αυξάνουν και ωριμάζουν οι καρποί: τα σταφύλια και τα σύκα. Το 27 π.Χ. η ρωμαϊκή Σύγκλητος, για να τιμήσει τον Οκταβιανό που είχε απλώσει την αυτοκρατορία σε Ανατολή και Δύση, τον ονόμασε Αύγουστο. Έτσι Augustus άρχισε να σημαίνει ακόμα σεβαστός, σεπτός, ιερότατος.
Αττικός μήνας: ΜΕΤΑΓΕΙΤΝΙΩΝ 16 Αυγούστου - 14 Σεπτεμβρίου
Στην Αττική ο μήνας, πριν την υιοθέτηση του ρωμαϊκού ημερολογίου, ονομάζονταν Μεταγειτνιών, διότι στα τέλη του, μετά τις 15, γίνονταν οι μετακομίσεις απ' τη μια γειτονιά του Άστεως στην άλλη.
Τότε εορτάζονταν τα «Μεταγείτνια» (η εορτή των γειτόνων) ή «Μετοίκια», όπως στις μέρες μας. Αλλιώς τον λέει ο λαός Δριμάρη.


Γιορτές το μήνα Αύγουστο

Της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου. Κομίζονται στο ναό μεγάλα κοφίνια με τις Απαρχές των σταφυλιών για ευχολόγηση, ώστε να ωριμάσουν και τα υπόλοιπα στους αμπελώνες.
15 Αυγούστου η Κοίμηση της Θεοτόκου. Την Θεοτόκο, εκτός από την Τήνο, την γιορτάζουμε σ' όλη την Ελλάδα ως Ελεούσα, Βρεφοκρατούσα, Χιλιάρμενη, Πορταΐτισσα, Στρατηλάτισσα.
Του Αγίου Φανουρίου 27 Αυγούστου, που η παρήχηση του ονόματός του με το φαίνω: φανερώνω τον έκανε εξαιρετικά δημοφιλή για την φανέρωση χαμένων ανθρώπων, ζώων ή πραγμάτων.
29 Αυγούστου ο Αποκεφαλισμός του Αγίου Ιωάννου από την Ηρωδιάδα.
«Το ανοσιούργημα της Ηρωδιάδος έγινε αιτία μεγάλου κακού για την ανθρωπότητα. Τότε έρχονται οι κακοήθεις πυρετοί της ελονοσίας, που μαστίζουν τον κόσμο με τα τρομερά των ρίγη και τους οξείς παροξυσμούς» (Γ. Μέγας, Ελληνικαί Εορταί).
Γι' αυτό ο Άγιος ονομάζεται Θερμολόγος, Ριγολόγος, Παροξυσμός, Κρυαδίτης και η μνήμη του τιμάται με απόλυτη νηστεία.
Προγνώσεις: «Μερομήνια» και «Αύγουστος επάτησε άκρα του χειμώνα».



Σχόλια: 0 Εμφανίσεις: 14050 [Ιστορικό τροποποιήσεων] Μέγεθος:226031 bytes
Τελευταία αλλαγή έγινε από: gilofos 1760 μέρες πριν 28.06.2009 00:12:14
Δημοσιεύτηκε απόΚείμενο

Εισάγετε τον κωδικό από την εικόνα 
Το όνομά σας 
E-mail 
(ορατό μόνο στον ιδιοκτήτη του ιστοχώρου)
WWW 

Θέμα

Στο κείμενο μπορείτε να χρησιμοποιείτε Wiki ή HTML tags.





Ποιοί είναι εδώ;
Ανώνυμοι: 2, Εγγεγραμμένοι: 0 (?)

Κατάχρηση | Design by Wolf | © Kolobok smiles, Aiwan